Rurka – kaplica templariuszy

Historia

   W 1235 roku książę pomorski Barnim I nadał templariuszom ziemię bańską. Zakonnicy na początku lat 40-tych XIII wieku rozpoczęli budowę swej komandorii usytuowanej nad rzeką Rurzycą. Była ona typem folwarku i miała przede wszystkim funkcję gospodarczą. Jej obronność wynikała z usytuowania na bagnach, a nie z rozbudowanych fortyfikacji. Jej głównym zadaniem było dostarczanie dochodów do ośrodka nadrzędnego. Kaplicę wybudowano między 1244 a 1248 rokiem. Po rozwiązaniu zakonu templariuszy w 1312 roku, papież Klemens V wydał decyzję o przekazaniu ich dóbr joannitom.
   Nowi właściciele zasiedlili Rurkę w 1329. W latach 70-tych XIV wieku, komandor joannitów Wilhelm Holsten wszedł w zatarg z rycerskim rodem von Wedlów, co spowodowało zbrojny najazd w 1373 roku na komandorię, spalenie zabudowań, rabunek i sprofanowanie kaplicy. Joannici opuścili zniszczoną komandorię, lecz na terenie Rurki nadal funkcjonował folwark należący do dóbr zakonnych.
   Po rozwiązaniu zakonu joannitów w 1648 roku majątek wraz z kaplicą przejęli margrabiowie brandenburscy, a kościół został opuszczony i zamieniony na spichlerz. W drugiej połowie XIX wieku został przebudowany na gorzelnię. Po II wojnie światowej kaplica ulegała dalszej dewastacji. W roku 1999 podjęto badania archeologiczne wokół kaplicy i prace zabezpieczające. Obecnie kaplica jest własnością prywatną i podlega dalszej renowacji.

Architektura

   Kaplica jest małą orientowaną, jednonawową budowlą, z węższym, prosto zamkniętym prezbiterium, które jest nieznacznie niższe od nawy. Obie części nakryte są dachami dwuspadowymi. Ściany kościoła wzniesiono z ciosów granitowych, układanych w regularne warstwy. W szczycie zachodnim usytuowany jest okulus, a w północnej ścianie kaplicy znajduje się ostrołukowy portal. W średniowieczu wolno stojąca kaplica usytuowana była na południowym skraju majdanu o nieregularnej zabudowie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012

Strona internetowa zabytek.pl, Kaplica templariuszy. Rurka.