Recz – miejskie mury obronne

Historia

   W okresie wczesnego średniowiecza Recz był słowiańskim grodem z osadą targową na podgrodziu. W 1269 roku na okolicznych terenach zdobytych przez Brandenburgię, utworzono Nową Marchię, w ramach kolonizacji której między 1269 a 1296 rokiem obok osady lokowano miasto. Od 1370 roku było ono własnością rodu Wedlów, a przejściowo w latach 1402-1454 panowali tu Krzyżacy.
   Mimo położenia na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych miasto powoli się rozwijało jako lokalny ośrodek handlu i rzemiosła, w związku z czym  w pierwszej połowie XIV wieku rozpoczęto wznoszenie murowanych murów obronnych na miejscu wcześniejszych obwałowań drewniano ziemnych z XIII stulecia. W drugiej połowie XIV wieku mury podwyższono oraz wzniesiono basztę na rzucie kwadratu. W połowie XV wieku wzniesiono nową bramę Choszczeńską, a starą przekształcono na basztę. W drugiej połowie XV wieku bramy wzmocniono przedbramiami. W 1637 roku obwarowania uległy uszkodzeniu w trakcie pożaru miasta, a w XVIII wieku zniwelowano zewnętrzny pas ziemno-wodnych umocnień. Od drugiej połowy XIX stulecia rozpoczęto remonty i konserwacje, kontynuowane także w XX wieku.

Architektura

   Mury obronne w Reczu zostały zbudowane z kamienia polnego, prawdopodobnie z ceglaną nadbudową. Nie posiadały blankowania, możliwe iż zwieńczone były hurdycjami. Miały grubość ok. 1,10 – 1,20 metra, a ich wysokość w najwyższym punkcie osiągała 5 metrów. W drugiej połowie XIV wieku mur podwyższono do wysokości 6 – 7 metrów. Pełen ich obwód wynosił około 1470 metrów i wzmocniony był równomiernie rozstawionymi basztami wykuszowymi. Było ich przynajmniej 28, w tym trzy półkoliste. Baszty prostokątne były wyraźnie wysunięte z muru obronnego, trzykondygnacyjne.
   Do miasta wiodły dwie bramy: Drawska (Kamienna) od strony wschodniej, oraz zachowana do dzisiaj Choszczeńska zwana także Młyńską od strony zachodniej. Brama Choszczeńska w połowie XV wieku została przebudowana na basztę, a po stronie południowej wzniesiono nową Bramę Choszczeńską. Od drugiej połowy XV wieku bramy wzmocniono przedbramiami, to przy bramie Choszczeńskiej przybrało formę dwóch wysuniętych baszt. Oprócz bram w murze znajdowały się prawdopodobnie 2 furty – po stronie północnej i południowej. 

Stan obecny

   W Reczu zachowały się prawie cały obwód murów miejskich bez odcinka południowo-zachodniego, lecz z Bramą Choszczeńską, basztą Drawieńską i półkolistą basztą wykuszową. W większości mur obronny jest niestety obniżony do około 4 metrów.

pokaż Bramę Choszczeńską na mapie

pokaż Basztę Drawieńską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.