Rawa Mazowiecka – zamek

Historia

   Kronikarz Jan długosz przypisuje powstanie zamku w Rawie królowi Kazimierzowi Wielkiemu, lecz według najbardziej przekonujących badań historyków powstanie zamku łączyć można z osobą księcia mazowieckiego Siemowita IV i końcem XIV wieku. Zamek był punktem obronnym księstwa czerskiego, następnie płockiego, w latach 1455–1462 siedzibą samodzielnego Księstwa Rawskiego, a od 1462 województwa przynależnego do Korony Królestwa Polskiego. W 1507 roku zniszczył go pożar, po którym w latach 1509-1517 prowadzono prace remontowe. W XVI wieku był jedną z najwarowniejszych polskich twierdz i zapewne dlatego przechowywano w nim tzw. skarb kwarciany, czyli sumy przeznaczone na wojsko.
   W pierwszej połowie XVII wieku zamek był już zaniedbany, a dodatkowo uległ zniszczeniu w czasie najazdu szwedzkiego. W 1789 roku próbę ratowania zrujnowanej warowni podjął starosta Franciszek Lanckoroński, lecz została ona przerwana na skutek rozbioru Polski. Prusacy rozebrali część budowli, a z otrzymanych materiałów zbudowali domy w mieście. W 1820 roku po utworzeniu Królestwa Polskiego, z twierdzy pozostała już tylko wieża.

Architektura

   Zamek wzniesiono na planie regularnego czworoboku o wymiarach 64×66 metrów. Wzdłuż północnej kurtyny stał duży pałac książęcy. Był on piętrowy, jednotraktowy, z pięcioma izbami w przyziemiu. W południowo – zachodnim narożniku murów ulokowano ośmioboczną wieżę główną. W XVI wieku została ona nadbudowana i przystosowana do użycia artylerii. Na osi kurtyny południowej znajdowała się czworoboczna, trójkondygnacyjna wieża bramna, poprzedzona rozbudowanym później przedbramiem. Duży dziedziniec otaczały budynki drewniane i drugi murowany dom w narożniku południowo – wschodnim. Całość otoczona była obronną fosą.

Stan obecny

   Obecnie zachowała się wieża główna zamku i przyległy do niej narożnik murów obwodowych z zadaszonymi, zrekonstruowanymi, drewnianymi gankami. Z reszty obwodu murów i domu głównego pozostały jedynie fundamenty. W wieży znajduje się niewielka ekspozycja poświęcona historii miasta i warowni. Dostępna jest ona jednak tylko w miesiącach letnich lub za zgodą dyrekcji Muzeum Ziemi Rawskiej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.