Radruż – cerkiew św Paraskewy

Historia

    Cerkiew św Paraskewy została wybudowana w czwartej ćwierci XVI wieku. Jej fundatorem był  prawdopodobnie w 1583 roku starosta lubaczowski Jan Płaza. W 1743 roku znajdowała się w złym stanie i potrzebowała poważnych reparacji. Prace remontowe przeprowadzono w trzeciej ćw. XVIII wieku. Zapewne w tym czasie rozebrano pierwotnie istniejącą nad babińcem dzwonnicę oraz przebudowano soboty oraz wzniesiono wolnostojącą dzwonnicę. Około 1825 roku zespół cerkiewny otoczono kamiennym ogrodzeniem, które zastąpiło istniejący wcześniej drewniany parkan. Kolejne prace remontowe przy zespole przeprowadzane były w 1832 i 1845 roku. W 1927 roku przerobiono otwory liturgiczne w ikonostasie oraz dokonano drobnych napraw obiektu. W 1944 roku po wysiedleniu ludności ukraińskiej cerkiew została opuszczona, a zespół popadał stopniowo w ruinę. Dopiero w latach 1959-1960 przeprowadzono prace zabezpieczające, a w 1964-1966 kapitalny remont świątyni i pozostałych elementów zespołu cerkiewnego.

Architektura

   Cerkiew jest trójdzielną budowlą konstrukcji zrębowej, o charakterze późnogotyckim, zbudowaną na rzucie trzech kwadratów. Najwyższą i najszerszą część stanowi dwukondygnacyjna nawa, zwieńczona czworoboczną kopułą zrębową z jednym załomem i gontową latarnią. Niższe prezbiterium i babiniec mają dachy dwuspadowe. Dachy i ściany pobite są gontem. Dokoła cerkwi ciągną się obszerne soboty wsparte na słupach. Niegdyś nad babińcem występowała niewielka wieżyczka dzwonnicza. Na ścianie ikonostasowej oraz w prezbiterium zachowała się polichromia malowana wprost na drewnie w 1648 roku.
     Wolnostojąca, drewniana dzwonnica założona jest na planie kwadratu. Jest to budowla dwukondygnacyjna z nadwieszoną izbicą z otwartą galerią. W przyziemiu znajduje się obszerny i wysoki fartuch gontowy osłaniający podwaliny. Dach w dolnej części jest namiotowy, czteropołaciowy, w górnej przechodzi w dach ostrosłupowy, ośmiopołaciowy. Dzwonnica wzniesiona została w konstrukcji słupowo-ramowej.

Stan obecny

    Cerkiew w Radrużu należy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Znalazła się na prestiżowej, międzynarodowej liście World Monuments Fund, która obejmuje bezcenne obiekty warte ratowania i wsparcia finansowego. W 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od 2010 roku zespół zabudowań cerkiewnych stanowi oddział Muzeum Kresów w Lubaczowie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu.