Pułtusk – ratusz

Historia

   Budowę ratusza pułtuskiego rozpoczęto na początku XV wieku. Biskup płocki Jakub miał ufundować siedzibę władz miejskich w 1405 roku. Dobudowana do ratusza gotycka wieża spełniała funkcje zarówno sądowniczo-penitencjarne, jak i obronne. W XVI wieku zbudowano nowy, niższy,  renesansowy ratusz zwieńczony attyką. Spłonął on kilkakrotnie podczas wojen w ciągu XVII i XVIII wieku. W 1728 roku odbudowany został z inicjatywy biskupa Andrzeja Stanisława Kostki Załuskiego i przetrwał do końca XIX wieku. W tym czasie oprócz władz miejskich kwaterowało tu wojsko, mieścił się areszt, a nawet magazyny pułtuskich kupców.  Pod koniec XIX wieku w zrujnowanym budynku zorganizowano przytułek, a od 1880 parter i wieżę oddano do użytku Ochotniczej Straży Ogniowej. Po 1902 roku na miejscu dawnego budynku wzniesiono nowy, mniejszy, w stylu neogotyckim. W czasie II wojny światowej remiza wraz z wieżą zostały częściowo zniszczone. W latach 1947 – 1949 wyremontowano wieżę według projektu Mieczysława Rzepeckiego, natomiast remizę rozebrano. W wieży w 1964 roku zorganizowano Muzeum Regionalne, które mieści się tutaj do dziś.

Architektura

   Wieża ratuszowa początkowo sięgała wysokości 15 metrów i zbudowana była na planie prostokąta. W ciągu XV i XVI wieku stopniowo ją podwyższano, dalsze kondygnacje stawiając na planie ośmiokąta, dzięki czemu osiągnęła ponad 30 metrów wysokości i osiem kondygnacji (cztery w części czworobocznej, kolejne cztery w części ośmiobocznej). Elewacje wieży otrzymały nieregularnie rozmieszczone podziały poziome, uzyskane za pomocą gzymsów uskokowych i kostkowych. Górne partie wieży ozdobiły pokryte tynkiem płyciny o półkolistych zwieńczeniach. Otwory okienne, ze względów funkcjonalnych rozmieszczone raczej rzadko, przesklepione zostały także półkoliście. Piwnice nakryto sklepieniem kolebkowym, zaś wyższe kondygnacje rozdzieliły płaskie, drewniane stropy.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa pultusk.pl, Wieża dawnego ratusza gotycko–renesansowa.