Przydonica – kościół Matki Boskiej

Historia

   Parafia w Przydonicy powstała około 1358 roku z fundacji rodów Gerałtów i Gryfitów. Obecny kościół parafialny w Przydonicy zbudowano w 1527 roku i konsekrowano około 1580. Pierwotnie nosił wezwanie imienia św. Katarzyny. W XVIII wieku dobudowano do niego od zachodu wieżę, wielokrotnie też był odnawiany, między innymi w 1826, 1892, 1904 i po 1945 roku.

Architektura

   Kościół powstał jako drewniana budowla późnogotycka wzniesiona w konstrukcji zrębowej. Składa się z jednonawowego korpusu i z zamkniętego trójbocznie prezbiterium z zakrystią od północy. Do nawy dostawiona została od południa kruchta, a od zachodu wieża z przedsionkiem w przyziemiu. Wieża konstrukcji słupowej i pochyłych ścianach z pozorną izbicą, nakryta została w późniejszym okresie baniastym hełmem, natomiast nawa i prezbiterium kościoła przykryte zostały wspólnym dachem dwuspadowym. Obramienia okienne zwieńczone zostały gotyckimi łukami o wykrojach w tzw. ośli grzbiet. Do wnętrza od zachodu prowadzi ostrołukowy portal gotycki z malowaną roślinną dekoracją snycerską i kartuszami z herbami Gierałt i Gryf, także dwa pozostałe portale otrzymały formy gotyckie. Wnętrze nakryte zostało stropem płaskim, w nawie z zaskrzynieniami.

Stan obecny

   Kościół zachował późnogotycką formę oraz wiele pierwotnych ciesielskich detali architektonicznych. Obecnie wnętrze jego prezbiterium pokryte jest późnorenesansową polichromią z około 1596 roku. Spośród najstarszego wyposażenia zachował się umieszczony w lewym ołtarzu bocznym tryptyk gotycki z trzeciej ćwierci XV wieku, w predelli ołtarza późnogotycka płaskorzeźba Chrystusa Zbawiciela z pierwszej połowy XVI wieku, a w prawym ołtarzu bocznym gotycko – renesansowy tryptyk z pierwszej połowy XVI wieku z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Na belce tęczowej widnieje późnogotycka grupa Ukrzyżowania z pierwszej połowy XVI wieku, ponadto w kościele znajdują się gotycka kamienna chrzcielnica, także z pierwszej połowy XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Brykowski R., Kornecki M., Drewniane kościoły w Małopolsce południowej, Wrocław 1984.
Cisowski B., Duda M., Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Kraków 2005.

Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.