Poznań – kościół Bożego Ciała

Historia

   Kościół Bożego Ciała powstał w miejscu dawnej osady Piaski, gdzie według legendy odnaleziono skradzione i sprofanowane przez Żydów hostie. Wkrótce po tych wydarzeniach powstała w miejscu znalezienia hostii drewniana kaplica, a rosnąca sława tego miejsca sprawiła, że w 1406 roku Władysław Jagiełło ufundował w jej miejsce gotycki kościół i klasztor karmelitów trzewiczkowych. Świątynia była ważna osobiście dla króla Władysława Jagiełły, który ślubował przed kampanią grunwaldzką, że odbędzie do niego pielgrzymkę, co zrealizował po bitwie i w 1419 roku, gdy pieszo udał się do niego z Pobiedzisk.
   Swą obecną formę kościół i klasztor zyskały po przebudowie z lat 1465-1470. W 1657 zespół klasztorny został spalony przez Brandenburczyków. Zniszczenia usunięto dopiero w 1664, gdy przebudowano sklepienie nawy głównej, dobudowano barokową fasadę, a całość otynkowano. Na przełomie XVII i XVIII wieku w przedłużeniu południowej nawy powstała przysadzista wieża, a w 1726 po północnej stronie prezbiterium wzniesiono kaplicę Matki Boskiej Szkaplerznej.  W roku 1826 rząd pruski skasował klasztor, a opuszczony zespół zaczął niszczeć. Od rozbiórki uratowało go przejęcie kościoła przez reformatów w 1856. Nowi właściciele przeprowadzili gruntowny remont. W tym samym czasie zabudowania klasztorne przejęła pruska armia zmieniając je na koszary, a następnie na więzienie. W 1899 dzięki abp. Florianowi Stablewskiemu kościół stał się świątynią parafialną dla Wildy, Rybak i Piasków.  Podczas II wojny światowej Niemcy zmienili kościół na magazyn niszcząc wiele zabytków. Podczas walk w 1945 zniszczeniu uległa część sklepienia i dwa z pięciu okien prezbiterium z maswerkami. Renowację przeprowadzono w latach 1946-1947.

Architektura

   Kościół jest budowlą halowa. Trzy nawy rozdzielone są ostrołukowymi arkadami, wspartymi na profilowanych filarach. Do korpusu nawowego przylega wydłużone prezbiterium o takiej samej wysokości o stanowi nietypowe rozwiązanie w architekturze gotyckiej Wielkopolski. Wnętrza rozświetlają gotyckie okna. W trzech z nich w prezbiterium zachowały się kamienne maswerki z XV wieku. Do świątyni prowadzą gotyckie portale z glazurowanych, różnokolorowych cegieł. Prezbiterium przykryte jest gotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym, ozdobionym w XVII wieku barokowym ornamentem. W nawach bocznych zachowały się pierwotne sklepienia gwiaździste z XV wieku, które kiedyś zdobiły także nawę główną. Potężna, bardzo masywne filary międzynawowe założono na rzucie kwadratu i zaopatrzono w ceglane kształtki w narożach.
   Od zachodu do świątyni przylega zespół poklasztorny. Są to budynki o czterech skrzydłach, otaczających mały wirydarz pośrodku. Wzniesiony równocześnie z kościołem klasztor niestety zatracił pierwotne cechy stylowe. Zachowało się w nim jedynie pomieszczenie przykryte późnogotyckim sklepieniem gwiaździstym, prawdopodobnie dawny refektarz.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Walczak M., Kościoły gotyckie w Polsce, Kraków 2015.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Bożego Ciała w Poznaniu.