Piotrawin – kościół św Stanisława i Tomasza

Historia

   Kościół wraz ze stojącą obok kaplicą ufundował w latach 1440 – 1441 biskup Zbigniew Oleśnicki, jako wotum dziękczynne za otrzymanie biskupstwa krakowskiego. Piotrawin był też od średniowiecza znanym ośrodkiem pielgrzymkowym związanym z cudem wskrzeszenia rycerza Piotra Strzemieńczyka, jakiego w 1079 roku miał tu dokonać św. Stanisław. Kościół był wielokrotnie remontowany, m.in. w XIX wieku i po II wojnie światowej. W 1869 roku dobudowano od południa do prezbiterium neogotycką zakrystię, a od zachodu kruchtę.

Architektura

   Kościół zbudowany został z gotyckiej cegły ułożonej w układzie polskim, z użyciem zendrówki. Jak większość budowli średniowiecznych został on zorientowany względem stron świata z prezbiterium skierowanym na wschód. Pierwotnie składał się z jednonawowego korpusu na planie prostokąta, węższego i niższego od niego prezbiterium o trójbocznym zamknięciu oraz z zakrystii po stronie północnej.
   Wszystkie elewacje kościoła oprócz zakrystii opięte zostały dwu i trójuskokowymi przyporami w celu umieszczenia wewnątrz sklepień. Ponadto wokół elewacji, na trzech poziomach, ułożone zostały z cegieł profilowane gzymsy i fryzy, pozostawiono też otwory maculcowe, czyli ślady po belkach rusztowania. W bryle kościoła zwracała uwagę przede wszystkim elewacja zachodnia. Zwieńczono ją sterczynowym, trójkątnym szczytem rozczłonkowanym ceglanym laskowaniem, pomiędzy które wstawiono wysmukłe, dwuskokowe, otynkowane blendy o ostrołukowych zakończeniach. Otwory okienne otrzymały formy ostrołukowe. Oświetliły one trójprzęsłowy korpus nawowy, oraz dwuprzęsłowe prezbiterium. Nawę i prezbiterium przykryto sklepieniami krzyżowo-żebrowymi o sieciowym układzie, spiętymi pośrodku dwóch rzędów przęseł zwornikami z herbami Dębno.
   Obok kościoła stanęła kaplica wzniesiona około połowy XV wieku. Powstała jako budowla gotycka, murowana z cegły o układzie polskim na rzucie prostokąta, orientowana. Na zewnątrz jej naroża ujęte zostały dwuuskokowymi przyporami. Sklepienie w kaplicy otrzymało formę krzyżowo-żebrową ze zwornikiem z herbem Dębno.

Stan obecny

   Kościół św. Stanisława i Tomasza zachował do dnia dzisiejszego pierwotną bryłę oraz wiele średniowiecznych detali architektonicznych. Częściowo przysłonięty został nowożytną kruchtą i nową zakrystią, na szczęście jednak obie są zharmonizowane ze stylem kościoła.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.
Strona internetowa lubelskieklimaty.pl, Piotrawin kościół św. Tomasza i św. Stanisława BM.