Pasłęk – miejskie mury obronne

Historia

   Murowane obwarowania Pasłęka (Preußisch Holland) wzniesiono w pierwszej połowie XIV wieku, w miejscu drewnianej palisady. W XV wieku miasto kilkukrotnie niszczono podczas oblężeń w trakcie wojen polsko krzyżackich: w 1410, 1414 i w latach 1454-1466. W XVII wieku archaiczne już średniowieczne obwarowania wzmocnione zostały zewnętrznymi, nowożytnymi ziemnymi bastionami. W XVIII wieku z uwagi na rozwój broni palnej, utraciły swoje znaczenie i zaczęto je rozbierać, traktując jako łatwo dostępne źródło budulca. W ten sposób, około 1830 roku całkowicie rozebrano bramę Garncarską oraz górne partie bramy Młyńskiej.

Architektura

   Linia murów obronnych o długości około 1200 metrów biegła po obwodzie nieregularnego wieloboku, łączącego się w północno-wschodnim narożniku z murami obronnymi zamku. Pierścień obwarowań był dopasowany do ukształtowania terenu. Od północy miasto zabezpieczał kanał młyński, a od północnego – zachodu bagna i podmokłe, trudno dostępne tereny. Ciekawie rozwiązano układ przestrzenny wewnątrz fortyfikacji, gdzie wydzielono dwie części: północną z obiektami reprezentacyjnymi i użyteczności publicznej (zamek, kościół parafialny, ratusz) oraz południową, mieszkalno – gospodarczą.
   Górne, licowe partie miejskich fortyfikacji zostały zbudowane z cegły w wątku wendyjskim, natomiast partie fundamentowe z powszechnie dostępnych granitowych kamieni. Zwieńczenie muru stanowił zadaszony ganek strażniczy. Obwód fortyfikacji wzmocniono licznymi basztami, zapewne otwartymi od strony miasta. Najgęściej rozmieszczone były one na najbardziej zagrożonym południowym odcinku miasta. Newralgiczne miejsca wzmocniono basztami zamkniętymi: Tłuszczową od zachodu, Prochową od północy i basztą Biały Płaszcz od południa. Do miasta prowadziły trzy bramy: Garncarska, Kamienna i Młyńska.

Stan obecny

   Do dziś mury obronne w Pasłęku zachowały się na znacznej długości obwodu. Niestety są one w zdecydowanej większości znacznie obniżone i w fatalnym stanie. Najważniejszym elementem jest zachowana brama Kamienna w południowo – zachodniej części miasta. Przetrwała również dolna partia bramy Młyńskiej.

pokaż bramę Kamienną na mapie

pokaż bramę Młyńską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Czubiel L., Domagała T., Zabytkowe ośrodki miejskie Warmii i Mazur, Olsztyn 1969.

Strona internetowa zabytek.pl, Miejskie mury obronne Pasłęk.