Otmuchów – miejskie mury obronne

Historia

   Prawa miejskie Otmuchowi nadał biskup Przecław z Pogorzeli w 1347 roku, lokując miasto na prawie niemieckim. W czasach jego panowania nastąpiło rozszerzenie obszaru miejskiego, a w 1369 roku przystąpiono do budowy nowych murów obronnych. Można przypuszczać, że wcześniej miasto posiadało obwarowania ziemno – drewniane, jako iż dokument lokacyjny wyznaczał pod miasto teren w obrębie fos (prout fossatorum). Budowę murowanych obwarowań zakończono około 1396 roku.
   W 1428 roku miasto opanowali Husyci, w trakcie wyprawy zbrojnej, która pokonała biskupa Konrada pod Nysą. Ponownie Husyci zdobyli Otmuchów w 1430 roku, kiedy to poddał je ówczesny zarządca zamku będący sprzymierzeńcem ruchu husyckiego. Miasto i zamek Czesi opuścili po pięciu latach biorąc wysoki okup. Po raz trzeci wtargnęli do miasta w 1443 roku pod dowództwem rycerza Hynko Kruszyny. Do zapłaceniu okupu w zamian za opuszczenie zamku i miasta doszło tym razem po roku. Po tym ciężkim okresie miasto straciło swoją pozycję i rangę na rzecz Nysy. Odbudowę zarówno zamku jak i murów miejskich zarządził biskup Jan IV Roth w latach 80-tych XIV wieku.
   Kolejną falę grabieży i zniszczeń przyniosła miastu wojna trzydziestoletnia w trakcie której Otmuchów jako część księstwa biskupiego był celem armii protestanckich. Przestażałe już obwarowania nie uchroniły miasta przed przechodzeniem z rąk do rąk, rabunkami, kwaterowaniem wojsk i kontrybucjami. Wpierw zajęły go odziały Wallensteina, a następnie w latach 30-tych XVII wieku wojska szwedzkie i saskie. Druga połowa XVII wieku przyniosła pewną stabilizację, lecz w 1741 roku w czasie pierwszej wojny śląskiej, miasto było bombardowane i zostało zajęte przez pruskiego marszałka Schwerina. Wyburzanie zrujnowanych obwarowań zaczęto w drugiej połowie XIX wieku.

Architektura

   Mury obronne w Otmuchowie zbudowane były z kamienia i cegły na nieregularnym planie będącym wynikiem naturalnego pofałdowania terenu. Obwód miał kształt nieregularnego wieloboku, zabezpieczonego od południa i częściowo zachodu strumieniem, wpadającym na południowym wschodzie do Nysy Kłodzkiej. W narożniku południowo – zachodnim obwarowania łączyły się z murami usytuowanego na wzniesieniu zamku biskupiego. Pierścień murów prawdopodobnie nie był wzmocniony basztami, a jedynie od strony zewnętrznej przekopem.
   Miasto posiadało trzy wieże bramne: od południa Młyńską, od północy Grodkowską i od wschodu Nyską, zwaną obecnie Wróblą. Wieża Wróbla została zbudowana w drugiej połowie XIV wieku na planie kwadratu. W dolnej części zbudowana jest z kamienia a w górnej z cegły, całość obecnie pokryta jest tynkiem. Ostrołukowy portal otworu bramnego wykonany został z kamienia. Wieża posiada 10 strzelnic kluczowych i 4 szczelinowe oraz 3 okna od strony południowej. Wejście do wieży znajdowało się nad portalem bramnym od strony miasta, na sporej wysokości. W przyziemiu umieszczono pomieszczenie sklepione kolebką, które mogło służyć jako areszt miejski.

Stan obecny

   Mury miejskie przetrwały fragmentarycznie w kilku odcinkach. Krótki odcinek zachował się w pobliżu Bramy Wróblej przy ul. Ogrodowej,  dłuższy odcinek przy ul. Cichej oraz pomiędzy skwerem przy ul. Mickiewicza i ogródkami działkowymi. Bardzo dobrze zachował się fragment obwarowań z przyporami na południe od pałacu zwanego zamkiem dolnym. Najlepiej zachowanym elementem jest Brama Nyska, choć jej zwieńczenie przekształcono w drugiej połowie XVI wieku na renesansową attykę.

pokaż Bramę Nyską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Steinborn B., Otmuchów, Paczków, Warszawa 1982.

Strona internetowa eksploratorzy.com.pl, Otmuchów – Wieża Wróbla i mury obronne.