Osiek – kościół św Andrzeja

Historia

   Kościół św. Andrzeja wzniesiony został w latach 1538–1549 na miejscu wcześniejszej budowli. Nie jest wykluczone, że jego fundatorem był Seweryn Boner. W latach 1610–1617 została dobudowana od zachodu wieża, a w 1732 roku dotychczasowa murowana zakrystia została zastąpiona nową, drewnianą, z kolei do ścian nawy i prezbiterium dostawiono soboty. W 1802 roku spaleniu uległa wieża w wyniku uderzenia pioruna. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności pożar nie rozprzestrzenił się na całość budowli.
   Świątynia przestała być użytkowany w 1908 roku, gdy funkcję kościoła parafialnego przejął nowy budynek. Początkowo zabytkowy kościół miał ulec rozebraniu, jednak nie zgodził się na to konserwator zabytków oraz pan na włościach w Osieku, Oskar Rudnicki, którzy przeznaczyli niezbędne środki na jego konserwację. Gruntowny remont nastąpił w latach 1970–1975, a odnowienie wnętrza i wyposażenia w latach 90-tych XX wieku.

Architektura

   Kościół jest orientowany, zbudowany w konstrukcji zrębowej, oprócz wieży, która posiada konstrukcję słupowo-ramową. Wielobocznie zamknięte prezbiterium znajduje się we wschodniej części kościoła, a od północy przylega nowożytna zakrystia. Szersza i wyższa od prezbiterium nawa wzniesiona jest na planie zbliżonym do kwadratu. Całość przykrywa gontowy, dwukalenicowy dach, co jest bardziej charakterystyczne dla drewnianych kościołów typu śląskiego, niż małopolskiego. Nawę i prezbiterium otaczają otwarte soboty o wydatnym gontowym zadaszeniu.
   Położona w zachodniej części kościoła wieża ma pochyłe, oszalowane ściany. W jej środkowej części wystaje siodłowy daszek, u góry wieńczy ją izbica a wyżej ostrosłupowy hełm, który dawniej był iglicowy z czterema towarzyszącymi narożnymi wieżyczkami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Cisowski B., Duda M., Kraków 2005.