Opole – zamek na Ostrówku

Historia

Zamek wzniesiono na miejscu grodu w północnej  części wyspy odrzańskiej. Budowę rozpoczęto z inicjatywy księcia Kazimierza I w 1228 roku. Prace kontynuowali jego syn Władysław I i wnuk Bolesław I, który w latach 1273-1289 wzniósł główny dom zamkowy. Około 1300 roku wybudowano cylindryczną Wieżę Piastowską. Zamek był siedzibą Piastów opolskich do śmierci jej ostatniego przedstawiciela, Jana II Dobrego w 1532 roku. W latach 1557-1566 z inicjatywy Jana Oppersdorfa przebudowano skrzydła wschodnie i południowe. Pod koniec XVI wieku zamek został wzbogacony o fortyfikacje, które uczyniły go twierdzą w trakcie wojny 30-letniej. Niestety w 1615 roku zamek zniszczył pożar. Podupadłą rezydencję zaczęto rozbierać. Wpierw w 1730 roku usunięto skrzydło zachodnie, a w latach 1838–1855 rozebrano mury zamkowe i zasypano fosę. W latach 1928–1931 na mocy decyzji władz niemieckich rozebrano resztę zamku, zachowując jedynie dzięki protestom mniejszości polskiej cylindryczną wieżę.

Architektura

Zamek był jedną z pierwszych murowanych warowni na terenie Polski. Składał się z wielobocznego narysu ceglanych murów obronnych, powtarzających przebieg drewniano – ziemnych wałów grodu, wysuniętej z obwodu murów czworobocznej wieży ulokowanej od północy, czworobocznego, wolno stojącego budynku o wymiarach 12×15 metra w południowo – zachodnim narożu założenia i dostawionego do niego od północy głównego domu zamkowego. Około 1300 roku przy bramie wjazdowej, w płd.-wsch. części założenia wybudowano cylindryczną wieżę, zwaną dziś Wieżą Piastowską. Jest ona posadowiona na głębokim, 6-metrowym fundamencie z kamienia polnego. Pierwotnie wejście znajdowało się kilka metrów nad poziomem dziedzińca i dostępne było z drewnianej galerii. We wnętrzu mieścił się w dolnej kondygnacji loch więzienny, a wyżej wartownia. W XIV-XV wieku dostawiano kolejne budynki przy murach obwodowych w części południowej i zachodniej dziedzińca, rozbudowując także rejon bramy.

Stan obecny

Dziś jedyną pozostałością po zamku książąt opolskich na Ostrówku jest, będąca symbolem miasta, cylindryczna wieża zwana Piastowską. Obecnie jest ona wciśnięta pomiędzy dawny budynek rejencji i amfiteatr. Pomimo tego, iż gdzieniegdzie można przeczytać, iż przedwojenny biurowiec jest jednym z najwspanialszych przykładów architektury modernistycznej to faktycznie szpeci on zamkowe otoczenie i nijak się ma do historycznego wyglądu wyspy. Sama wieża po niedawnym remoncie udostępniona została do zwiedzania, które prezentowane jest w ciekawy sposób, pomimo braku znaczących eksponatów. Niestety w czasie restauracji nie pokuszono się o zmianę ahistorycznego zwieńczenia wieży.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.