Opole – kościół św Trójcy

Historia

   Kościół św Trójcy powstał na początku XIV wieku jako świątynia klasztoru franciszkanów, sprowadzonych do Opola w 1238 roku. Ich pierwszy opolski kościół został zniszczony przez najazd Tatarów w 1241, a drugi przez pożar w 1307 roku. Około 1309 roku w nowo wznoszonej świątyni zbudowano od południa kaplicę św. Anny. Ufundowana ona została przez książąt piastowskich jako kaplica grobowa. W XV wieku do budowli dostawiono wieżę i następne kaplice. W drugiej połowie XV stulecia nakryto sklepieniem kaplicę św. Anny, a pod koniec tamtego wieku wzniesiono północną wieżę przy narożniku prezbiterium i nawy.
   W 1516 roku książę Jan II Dobry usunął z klasztoru franciszkanów, a w ich miejsce sprowadził bernardynów. W 1605 roku kościół oraz klasztor ponownie objęli franciszkanie. Dziesięć lat później obiekty spłonęły, a dalsze zniszczenia były skutkami wojny 30-letniej. Kolejny raz kościół i klasztor odbudowano w 1646 roku. W czasach potopu szwedzkiego, w latach 1655-1656, w klasztorze opolskim urzędowała kancelaria króla Jana Kazimierza. W refektarzu klasztornym 30 listopada 1655 roku ogłoszony został uniwersał królewski wzywający naród polski do powstania przeciwko Szwedom.
   Pożary z 1682 i 1739 roku spowodowały kolejne duże zniszczenia. W trakcie odbudowy wprowadzono do architektury kościoła elementy manieryzmu i baroku, zachowując jednak jej pierwotny, gotycki kształt. W latach 1813–1814 mieścił się w nim lazaret armii rosyjskiej. Od 1820 do 1945 roku świątynia należała do ewangelików. W 1899 roku przebudowano górną część wieży kościelnej. Podczas II wojny światowej klasztor został spalony, a kościół poważnie uszkodzony.

Architektura

  Jest to kościół halowy, trójnawowy z przylegającym obok klasztorem franciszkanów i kaplicą św. Anny, zwaną także piastowską, jako łącznikiem między nimi. Złożony jest z czteroprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą oraz trójnawowego i czteroprzęsłowego halowego korpusu nawowego. Ściany kościoła opięte są przyporami. W prezbiterium między przyporami mieszczą się okna ostrołukowe z maswerkami, a powyżej ceramiczny fryz rombowo-arkadkowy. Od północy na styku korpusu i prezbiterium dostawiona jest wieża, wybudowana w XV wieku.
  Prezbiterium nakryte jest sklepieniem krzyżowym, a korpus nawowy nakrywają sklepienia kolebkowo-krzyżowe. Kaplica św. Anny posiada XV-wieczne, trójprzęsłowe sklepienie gwiaździste. W zworniku, pośrodku sklepienia, umieszczony jest złoty orzeł w koronie na błękitnym polu, herb księstwa opolsko-raciborskiego. Na sklepieniu kaplicy zachowała się polichromia gotycka z II połowy XIV wieku. Kaplica jest mauzoleum Piastów opolskich z rzeźbionymi nagrobkami Bolka I, Bolka II, Bolka III oraz księżnej Anny Oświęcimskiej pochodzącymi z lat 1378-1382. Ważnym zabytkiem są także polichromie gotyckie z I połowy XIV wieku na ścianach środkowej krypty pod prezbiterium. Są to najstarsze zachowane malowidła ścienne zachowane na Śląsku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Kozaczewska H., Średniowieczne kościoły halowe na Śląsku [w:] Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1-4, Warszawa 2013.