Olsztynek – miejskie mury obronne

Historia

Budowlę murów obronnych w Olsztynku rozpoczęto po 1414 roku, czyli po tzw. wojnie głodowej, kiedy to wojska polskie mocno zniszczyły miasto i jego okolice. Ostatni raz na ich należyty stan zwracano uwagę w czasie wojny trzynastoletniej w drugiej połowie XV wieku. W XVII wieku całe miasto zostało dotkliwie zniszczone przez wojny szwedzkie. Nastąpiła dewastacja murów miejskich, które nie stanowiły już skutecznej obrony przed armatnimi kulami. Po pożarze w 1685 roku, baszty zaczęto adaptować na mieszkania. Na skutek kolejnego pożaru w 1804 roku zniszczeniu uległa zlokalizowana w pobliżu zamku Brama Niemiecka, a kolejne lata XIX wieku spowodowały dalsze zniszczenia miejskich fortyfikacji, które traktowano jako łatwo dostępne źródło budulca. Otaczająca miasto fosa została zasypana i zamieniona na ogrody.

Architektura

Linia obwarowań biegła po obwodzie nieregularnego prostokąta. Długość całego muru wynosiła około 1000 metrów, wysokość dochodziła do 9 metrów, a grubość w najszerszym miejscu u podstawy dochodziła do 2 metrów. Do budowy fundamentów użyto kamienia polnego, natomiast górne partie ścian licowane były cegłą. Chociaż górne fragmenty murów nie zachowały się do naszych czasów, można jednak przypuszczać, iż wieńczył je chodnik i blankowanie wykonane z cegły. Mur obronny wzmocniono otwartymi od strony miasta basztami wykuszowymi, których łącznie było 13. Południowo-wschodni ciąg posiadał okrągłą basztę narożną oraz sześć baszt wykuszowych, otwartych od strony miasta, rozłożonych co 20-30 metrów. W ciągu południowo-zachodnim znajdowały się trzy baszty łupinowe, a w ciągu północno-zachodnim było pięć baszt. W ciągu północno-wschodnim oprócz bramy i fortyfikacji zamkowych nie było ani jednej baszty. Do miasta prowadziły dwie bramy: Wysoka, zwana także Niemiecką, znajdująca się obok zamku i Nidzicka, zwana Polską w południowym ciągu murów. Na zewnątrz murów znajdowała się nieczytelna już fosa, zasilana przez wody rzeki Jemiołówki.

Stan obecny

Do dnia dzisiejszego mury obronne w Olsztynku przetrwały na dużej części pierwotnego obwodu, niestety w formie mocno obniżonej. Nie zachowały się bramy miejskie. Z baszt w najlepszym stanie jest tzw. Dom Mrongowiusza, czyli przekształcona w późniejszym okresie na parafie baszta łupinowa.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa zabytek.pl, Miejskie mury obronne Olsztynek.