Oleśnica – zamek książąt oleśnickich

Historia

   W XIII wieku na miejscu obecnego zamku istniał gród. Stał on na wzniesieniu otoczonym przez rozlewiska rzeki Oleśnicy i zapewne fosę. Można sądzić, że otaczał go wał ziemno-drewniany z częstokołem, bramą i mostem nad fosą. Po lokacji Oleśnicy w 1255 roku jego ranga wzrosła, a po 1294 stał się granicznym grodem księstwa głogowskiego. Wtedy w celu zwiększenia jego zdolności obronnych wymurowano cylindryczną wieżę. Budowa murowanego zamku nastąpiła za czasów księcia Konrada I w drugiej ćwierci XIV wieku w związku z utworzeniem księstwa oleśnickiego.
   Około połowy XVI wieku książę Jan z Podiebradów dokonał w dwóch etapach przebudowy, która nadała zamkowi formy renesansowe. Powstało wtedy skrzydło wschodnie, zwane domem wdów. Nadbudowano także cylindryczną wieżę główną. Dalszy etap zmian nastąpił w latach 1585-1610 na zlecenie księcia Karola II z Podiebradu. Wzniesiono skrzydło południowo – wschodnie, zaopatrzone od strony dziedzińca w ganki, a elewacje zamku otrzymały pseudoboniowania. W początkach XVII wieku powstało skrzydło północno – wschodnie które wchłonęło średniowieczną bramę.
   Po wygaśnięciu linii Podiebradów księstwo oleśnickie przejęli Wirtembergowie i byli właścicielami zamku do 1792 roku, a następnie Welfowie do 1884. Podupadłe budowle stały się pod koniec XIX wieku lennem pruskim. Nowi właściciele, Hohenzollernowie, przeprowadzili gruntowną renowację zamku, który był do 1945 roku letnią rezydencją rodziny.

Architektura

   Zamek średniowieczny wzniesiony był na regularnym planie i składał się z dwóch skrzydeł: głównego dwukondygnacyjnego domu o wymiarach 15×47 metrów od strony północno – zachodniej oraz mniejszego, prostokątnego budynku od południowego – zachodu do którego od południa przylegała czworokątna wieża. Skrzydła mieszkalne i gospodarcze ograniczały czworokątny dziedziniec, zamknięty z pozostałych stron murami obronnymi z bramą od południowego – wschodu i narożną wieżą cylindryczną. Zamek otaczała fosa, sprzężony był także z fortyfikacjami miasta.

Stan obecny

   Zamek w obecnej formie zatracił cechy stylowe z okresu średniowiecza, choć wiele elementów pierwotnych ukrywa się pod późniejszymi dodatkami. Chyba najbardziej wyróżnia się główna wieża zamkowa, główna dominanta pierwszej warowni. Niestety obecnie na zamku zamiast muzeum znajduje się ośrodek wychowawczy dla młodzieży.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.