Oleśnica – synagoga

Historia

   Synagoga została zbudowana pod koniec XIV wieku, praw­do­po­dob­nie na wzór Staronowej sy­na­gogi z Pragi, wy­bu­do­wa­nej w 1270 roku. Kiedy Ży­dzi zo­stali oskar­żeni o spo­wo­do­wa­nie epi­de­mii dżumy, po­skut­ko­wało to wypędzeniem ich z Czech. Ko­rzy­sta­jąc z tego, że Kon­rad I po­twier­dził so­bie prawo do sprowa­dza­nia ich do swego księ­stwa w 1329 roku, osie­dlili się w Ole­śnicy i już w 1389 roku ist­niała tu sa­mo­dzielna gmina ży­dow­ska, skła­da­jąca się z za­moż­nych Ży­dów przy­by­wa­ją­cych z Pragi, któ­rym wy­zna­czono od­rębną dziel­nicę w pół­noc­nej czę­ści mia­sta.
   Kiedy wypędzono Żydów z Oleśnicy w 1535 roku, budynek zmieniono na magazyn, a następnie na arsenał. W 1695 roku synagogę przebudowano na zbór kościoła ewangelicko-augsburskiego.  W 1730 roku budynek spłonął i został odbudowany po czterech latach. Przebudowano go wtedy w stylu późnobarokowym, zburzono filary i założono drewniane sklepienie kolebkowe. Ponownie wyremontowany został w 1968 roku. Obecnie jako kościół funkcjonuje pod wezwaniem św. Salwatora.

Architektura

   Murowany dwunawowy budynek synagogi wzniesiono w stylu gotyckim. Sala modlitwy miała wymiar 9,5 x 11,8 metrów, a w niej dwa filary podtrzymywały sześć pól sklepiennych. Jej środek zwyczajowo zajmowała otoczona balustradą bima (stół do wykładania i czytania Tory). Na osi ściany wschodniej znajdowała się wnęka kapliczki. Od południa do budowli, pomiędzy przyporami środkowymi, dobudowano przybudówkę mieszczącą babiniec. Wieża może być elementem średniowiecznym lub dobudowanym w XVI wieku po likwidacji synagogi. Praw­do­po­dob­nie w środku stały w jed­nej li­nii słupy, które przy­trzy­my­wały skle­pie­nie krzy­żowe z że­brami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Strona internetowa olesnica.nienaltowski.net, Stara synagoga, Kościół Zbawiciela (Salvatora), Kościół Zielonoświątkowy.