Oleśnica – kościół NMP i św Jerzego

Historia

Świątynia powstała z połączenia dwóch kościołów. Starszy, należący do zakonu Augustianów, pełniący też rolę kościoła parafialnego, powstał około 1307 przy szpitalu Świętego Jerzego. Drugi został wybudowany w 1380 roku z fundacji Konrada I dla Benedyktynów sprowadzonych z Czech. Wieżę kościelną wybudowano około 1400 roku. Spełniała ona także rolę obroną, gdyż stała obok miejskiego muru i bramy mariackiej. W 1505 roku z polecenia biskupa Jana Turzo kościoły Augustianów i Benedyktynów połączono. Po wprowadzeniu protestantyzmu w Oleśnicy, w 1538 roku zakonnicy augustiańscy opuścili klasztor, który stał się przytułkiem miejskim. Kościół natomiast został przejęty przez protestantów. W roku 1609 dokonano jego odnowienia, zmieniono w nim kształt okien, a od strony południowej dobudowano nową kruchtę. Budowla uległa znacznym zniszczeniom w 1945 roku. Odbudowano ją na potrzeby parafii prawosławnej.

Architektura

Starsza część świątyni jest trójnawową halą z dobudowaną od zachodu wieżą. Od północy przyłączony został do niej jednonawowy kościół NMP. Oba kościoły stykają się ścianami bocznymi, nie miały nigdy wspólnej ściany. Grubość murów wieży u podstawy wynosi 1,4 metra. Jej pierwsze dwie kondygnacje są sklepione, trzecia, czwarta i piąta nie posiadają już sklepień. Na piątej kondygnacji, gdzie widoczne są bliźniacze okna, mieścił się dzwon. Na dębowych belkach pozostał ślad po miejscu jego zawieszenia. Jako że wieża spełniała także rolę obroną, wejście na jej wyższe poziomy odbywało się poprzez okrągłą, wąską klatkę schodową. Ponadto na najwyższe kondygnacje wieży wchodzono po drabinie, którą można było podnieść. Pierwotna wysokość wieży odpowiada jej dzisiejszej części nieotynkowanej. Na jej wierzchołku istniała, jak się sądzi, platforma dla strzelców. Niskie wejście do wieży znajdowało się także na strychu kościoła, skąd wchodzono na poziom podłogi trzeciej kondygnacji.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewska H., Średniowieczne kościoły halowe na Śląsku [w:] Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1-4, Warszawa 2013.
Pilch J, Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Strona internetowa olesnica.org, Kościół NMP i św. Jerzego.