Podzamcze – zamek Ogrodzieniec

Historia

   Warownia Ogrodzieniec pochodzi z połowy XIV wieku. Jej pierwszym znanym właścicielem był marszałek Królestwa Polskiego Przedbór z Brzezia. Zamek po raz pierwszy wymieniają źródła w 1386 roku, kiedy to król Władysław Jagiełło  nadał warownie wraz z rozległym kluczem włości, cześnikowi krakowskiemu Włodkowi z Charbinowic herbu Sulima. W 1470 roku zamek kupili bogaci mieszczanie krakowscy, Imbram i Piotr Salomonowie. Po nich kolejni właściciele zmieniali się dość często, aż w 1523 roku trafił on w ręce rodziny Bonerów. W latach 1530–1545 Seweryn Boner dokonał wielkiej przebudowy średniowiecznej warowni w renesansową rezydencję.

   Ogrodzieniec był kilkakrotnie niszczony najazdami obcych wojsk. Po raz pierwszy zdobyły go w 1587 roku wojska pretendenta do tronu polskiego arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. W 1655 roku rezydencję opanowali Szwedzi, lecz nie dokonali poważniejszych zniszczeń. Budowla ucierpiała natomiast znacznie po pożarze wznieconym w 1702 roku przez wojska szwedzkie Karola XII. Od tego czasu z wolna popadał w ruinę; ostatni mieszkańcy opuścili zrujnowaną warownię około 1810 roku.

Architektura

   Pierwotny zamek z XIV/XV wieku zajmował kulminację wzgórza. Posiadał murowaną wieżę mieszkalną na wschodniej skale oraz skrzydło mieszkalne na południowej. Wewnątrz znajdowała się murowana cysterna na wodę. Wjazd na dziedziniec prowadził przez bramę w części południowo – wschodniej w szczelinie między dwoma skałami.
   Po rozbudowie w XVI wieku utworzono skrzydło północne ze studnią wykutą w skale. Powiększono także skrzydło południowe, wzmocnione dwiema wyniosłymi wieżami. Trzecią wieżę zbudowano na miejscu dawnego wjazdu. W kolejnym etapie wzniesiono czwarte, zachodnie skrzydło, zamykające główny dziedziniec oraz umocniono zamek od południa przez postawienie prostokątnej tzw. Kurzej Nogi. Wzniesiono także przed południową wieżą budowlę obronną zwaną beluardem, która osłaniała dojazd do zamku górnego. Na obszernym przedzamczu rozwinęło się rozległe zaplecze gospodarcze. Znajdował się tu browar, stajnie oraz zabudowania mieszkalne dla załogi i służby.

Stan obecny

   Zamek zachowany w postaci malowniczej trwałej ruiny jest jednym z bardziej znanych i najczęściej odwiedzanych zamków na Szlaku Orlich Gniazd Jury Krakowsko – Częstochowskiej. Ulokowano w nim małe muzeum, sklepy z pamiątkami oraz punkt widokowy w jednej z wież. Na przedzamczu często organizowane są wydarzenia plenerowe, festyny, turnieje rycerskie i koncerty. Po ostatnich pracach remontowych powiększono znacznie trasę turystyczną po zamku, rekonstruując m.in. drewniane krużganki dziedzińca gospodarczego. Niestety zamiast drewna w większości przejść i schodów bezmyślnie zastosowano paskudne metalowe konstrukcje. Godziny i terminy otwarcia zamku można sprawdzić na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kmiotek D., Ogrodzieniec, Dąbrowa Górnicza 2009.
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.