Nowa Wieś Królewska – kościół św Jana Chrzciciela

Historia

   Miejscową parafię założyli Krzyżacy około 1300 roku. Z tego samego okresu pochodzi również gotycki kościół parafialny. Budowę zasadniczej bryły budowli zakończono w połowie XIV wieku. Górną część wieży kościelnej dobudowano w drugiej połowie XVI wieku. Świątynia została zdewastowana w czasie wojen szwedzkich w XVII wieku i następnie gruntownie odnowiona. W XIX stuleciu budowlę powiększono o zakrystię.

Architektura

   Kościół składa się z korpusu nawowego i nieco węższego, zamkniętego prostą ścianą prezbiterium. Nawa i dolna część prezbiterium jest murowana z kamienia, pozostałe mury zostały wzniesione z cegły. Wieża u dołu jest zbudowana na planie kwadratu wyżej przechodzącego w ośmiobok.
   Budowla posiada ostrołukowe, obustronnie rozglifione otwory okienne. Na zewnątrz opięta jest przyporami, przy prezbiterium o jednym uskoku. Ściany prezbiterium zwieńczono fryzem arkadowo-maswerkowym z formowanej cegły. Elewacja wschodnia ozdobiona jest trójkątnym szczytem flankowanym sterczynami, z dużym, częściowo zamurowanym oknem na osi, wchodzącym w strefę szczytu. Po jego bokach umieszczano dwie ostrołukowe blendy, a ponad nimi jedną kolistą. Wieżę wzmocniono od zachodu dwiema niskimi przyporami, w jej przyziemiu umieszczono ostrołukowy portal o dwóch uskokach, ponad którym znajduje się ostrołukowa blenda.

Stan obecny

   Kościół zachował do dnia dzisiejszego pierwotną bryłę, nieco tylko przysłoniętą przez dwa nowożytne elementy: północną kruchtę i południową zakrystię. Najcenniejszym zabytkiem świątyni jest gotycka rzeźba z 1508 roku oraz drewniana kropielnica z końca XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Mroczko T., Architektura gotycka na ziemi chełmińskiej, Warszawa 1980.

Strona internetowa zabytek.pl, Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela Nowa Wieś Królewska.