Nidzica – miejskie mury obronne

Historia

W 1381 roku wielki mistrz Winrych von Kniprode nadał podzamkowej osadzie prawa miejskie. Kształt miasta dostosowano do warunków terenowych i przystąpiono do otaczania go murami obronnymi. W trakcie Wielkiej Wojny z Zakonem Krzyżackim w 1410 roku wojska polskie zajęły miasto i zamek bez walki. Po bitwie pod Grunwaldem, król Władysław Jagiełło nadał Nidzicę księciu mazowieckiemu, jednak we wrześniu 1410 roku Krzyżacy odzyskali miasto. W 1444 roku Nidzica przystąpiła do antykrzyżackiego Związku Pruskiego, który w 1454 roku zwrócił się do króla Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o przyłączenie do Królestwa Polskiego. W odpowiedzi wojska polskie ponownie zajęły miasto bez walki. W wyniku II pokoju toruńskiego Nidzica pozostała jednak na terenie państwa krzyżackiego. Duże spustoszenia, także dla miejskich obwarowań przyniosły wojny szwedzkie w XVII wieku. W 1664 roku miasto spłonęło w wielkim pożarze. Przyczyniło się to do stopniowego upadku obwarowań, a następnie ich rozbiórki.

Architektura

Kształt obwarowań miejskich zbliżony był w rzucie do prostokąta, od północy i zachodu chronionego przez rzekę Wkrą. Mur miał długość około 900 metrów i wysokość ponad 5 metrów. Wzmocniony był otwartymi od strony miasta basztami wykuszowymi. W narożach muru usytuowano potężniejsze, zamknięte baszty. Najlepiej umocniona została część wschodnia obwodu, pośrodku której wzniesiono przeszło 11 metrową basztę zwaną ogniową. Cała kurtyna wschodnia zaopatrzona była w 9 baszt i w dodany w późniejszym okresie drugi, niższy, zewnętrzny mur obronny. Do miasta prowadziły dwie bramy: od północy Brama Niemiecka, a od południa Brama Polska. Od strony północno – wschodniej usytuowany był budynek spichlerza tzw. Klasztorek. W obrębie murów miejskich stał także pełniący funkcję obronną kościół św. Wojciecha. Zewnętrzny system obwarowań zapewniała rzeka i fosa.

Stan obecny

Z murów miejskich do dzisiaj przetrwały bardzo skromne fragmenty w większości wkomponowane w ściany współczesnych domów. Najlepiej zachowanym elementem jest tzw. Klasztorek w południowo – wschodniej części miasta.  Pierwotnie wschodnia jego część spełniała rolę baszty narożnej. Obecnie został zaadaptowany na filię Archiwum Państwowego. Także przy ul. Mickiewicza zachowały się relikty baszty.

pokaż tzw. Klasztorek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego