Myślibórz – kolegiata św Jana Chrzciciela

Historia

   W latach sześćdziesiątych XIII wieku wybudowano pierwszy, granitowy kościół w Myśliborzu. Został on wkrótce zniszczony podczas najazdu księcia Bolesława Pobożnego w 1271 roku, lecz w 1298 na mocy decyzji margrabiego Albrechta III powołana została przy nim kapituła kolegiacka.
   Obecna budowla została wzniesiona z kamienia i cegły w stylu gotyckim na początku XV wieku. Już w 1433 roku została spalona przez husytów. W 1538 w związku z wprowadzeniem na Pomorzu luteranizmu, świątynia stała się zborem protestanckim. W 1539 wielki pożar miasta uszkodził kolegiatę. Zniszczenia były na tyle poważne, że przez około pięćdziesiąt lat funkcję kościoła parafialnego pełnił kościół klasztorny dominikanów. Kolegiata została odbudowana w latach 1582-1593. W 1630 świątynia ucierpiała z powodu splądrowania przez wojska cesarskie, a w 1655 z powodu pożaru.  Odbudowę przeprowadzono w latach siedemdziesiątych XVII wieku. Z tego okresu pochodzi zachowana do dnia dzisiejszego ambona oraz sklepienia. Na początku XX wieku wykonano gruntowny remont kościoła.

Architektura

   Kościół został wzniesiony z kamienia i cegły w stylu gotyckim. Jest on orientowany, trzynawowy, halowy z węższym, prosto zamkniętym prezbiterium  i kwadratową wieżą od zachodu. Od północy znajdują się dwie przybudówki: jedna przy nawie, prawdopodobnie dawna kaplica, druga przy prezbiterium, w której mieści się zakrystia. Szczyt zachodni i wschodni nawy rozczłonkowany jest blendami ostrołukowymi i okrągłymi w układzie schodkowym. Prezbiterium pochodzi z XVI wieku. Również z tego wieku pochodzą sklepienia świątyni, kolebkowe z lunetami. Dawne gotyckie sklepienia nie zachowały się. Nawa główna oddzielona jest od naw bocznych dwoma ośmiobocznymi filarami z każdej strony. Kruchta pod wieżą nakryta jest sklepieniem krzyżowym wspartym na czterech grubych służkach. W przejściu z kruchty do świątyni gotycka arkada ostrołukowa wiedzie do nawy głównej.
   W ścianach prezbiterium obecnego gotyckiego kościoła znajdują się znaczne partie murów pierwotnej, romańskiej budowli o regularnym układzie starannie ociosanych kwadr. W ścianie południowej prezbiterium zachowała się archiwolta romańskiego portalu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa mysliborz.info.pl, Kolegiata p.w. św. Jana Chrzciciela w Myśliborzu.