Muszyna – zamek

Historia

    W 1301 roku dobra w Muszynie zostały nadane biskupowi krakowskiemu Janowi Muskacie przez scholastyka Wysza. Zapewne wówczas powstał drewniano-ziemny gródek oddalony od obecnych ruin o około 100 metrów na północ. Muskata stracił swe dobra w wyniku konfiskaty króla polskiego Władysława Łokietka. W 1391 roku, za panowania Władysława Jagiełły, zostały one odzyskane dla biskupstwa krakowskiego przez biskupa Jana z Radliczyc.
    Murowany zamek powstał w XIV lub nawet w XV wieku. Został poważnie zniszczony w 1474 roku, kiedy pograniczne tereny spustoszył najazd Węgrów pod wodzą Tomasza Tarczaya. Maciej Korwin zobowiązał się jednak do zwrotu zamku i udzielenia pomocy w jego odbudowie. Część badaczy twierdzi iż dopiero wówczas zaczęto wznosić budowlę murowaną, jednak wyniki badań skłaniają do przypuszczenia że istniał on już wcześniej.
    W końcu XVI lub na początku XVII stulecia zamek ponownie spłonął. Po tym kataklizmie nie odbudowano już obiektów mieszkalnych, a funkcję zamku ograniczono do roli strażnicy. Wiadomo iż na zamku zalecano utrzymywano dwuosobowe warty, które miały wzrastać pięciokrotnie w czasach zagrożenia. Podupadłą warownię przygotowywano także do obrony podczas najazdu szwedzkiego w 1655 roku, gromadząc belki (tramy) i głazy. Późniejsze źródła pisane milkną na temat zamku. Pełnił on zapewne funkcję warownej siedziby biskupich starostów i pogranicznej twierdzy do połowy XVIII wieku, kiedy to został opuszczony i popadł w ruinę.

Architektura

    Zamek z końca XV wieku składał się z prostokątnego korpusu oraz dwóch czworobocznych wież, ustawionych symetrycznie od wschodu i zachodu. Długość założenia dochodziła do 80 metrów, a szerokość do 20 metrów. Wieża zachodnia miała zapewne charakter mieszkalny, wschodnia natomiast mieściła bramę wjazdową do której dochodził  drewniany most przerzucony nad fosą. W narożach była wzmocniona potężnymi przyporami. Prawdopodobnie była ona jednym z najstarszych elementów murowanego zamku, powstałym wraz z obronnym obwodem murów jeszcze w XIV wieku. Wieża zachodnia powstała później, prawdopodobnie dopiero w trakcie odbudowy zamku w drugiej połowie XV wieku. Do muru zachodniego dostawiono wówczas budynek mieszkalny z trzema pomieszczeniami w najniższej kondygnacji oraz wzniesiono jakieś pomieszczenia w części środkowej założenia. Odbudowano też dwuizbowy budynek przy murze wschodnim, którego ściany działową i zewnętrzną zbudowano z drewna i oblepiono gliną. W jego obu pomieszczeniach odkryto pozostałości pieców i otwartych palenisk.

Stan obecny

    Do chwili obecnej przetrwały relikty kamiennych murów przyziemia oraz czworobocznej wieży wschodniej. W ostatnich latach zostały one lekko nadbudowane, a na górze wieży utworzono platformę widokową. Wstęp na teren zamku jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Strona internetowa zamek.muszyna.pl, Muszyna.