Morąg – kościół Piotra i Pawła

Historia

   Budowę kościoła farnego w Morągu o wielkości obecnej nawy głównej, rozpoczęto w latach 1305-1312. W latach czterdziestych XIV wieku dobudowano do nawy prezbiterium oraz wieżę mieszczącą w przyziemu zakrystię. W trzeciej ćwierci XIV wieku powiększono korpus nawowy. W 1414 roku kościół przetrwał pożar Morąga jako jedyna budowla w mieście, a po 1505 roku mistrz Matz z Gdańska zasklepił nawy boczne sklepieniem kryształowym. Około 1550 roku wybudowano w nawach bocznych drewniane empory, rozebrane po II wojnie światowej. W 1807 roku dobudowano od strony południowej kaplicę Matki Boskiej, a w 1856 roku, w trakcie remontu, wymieniono konstrukcję dachu oraz stolarkę drzwiową i okienną. Z kolei w 1895 roku w nawie głównej rozebrano płaski deskowany sufit i zastąpiono pozornym gipsowym sklepieniem gwiaździstym. Pierwszymi użytkownikami świątyni byli katolicy, po 1525 roku korzystali z niej ewangelicy, a po II wojnie światowej ponownie stała się własnością katolików. W 1948 roku, podczas remontu, w kościele odkryto freski i poddano je konserwacji.

Architektura

   Kościół jest budowlą pseudobazylikową, trójnawową i trójprzęsłową, wzniesioną z cegły na planie prostokąta. Do bryły kościoła przylega ośmioboczne prezbiterium, a także wieża wzniesiona na planie kwadratu o wysokości 35 metrów. Wieżę zwieńczono szczytami i dachem siodłowym, choć pierwotnie zaopatrzona była w krenelaż. Ściany boczne korpusu wzmacniają przypory pomiędzy którymi przepruto ostrołuczne okna. W połowie wysokości ścian znajduje się gzyms profilowanej cegły, a wyżej, tynkowana opaska. We wnętrzu, nawy boczne oddzielono od głównej czterema filarami i przykryto sklepieniami kryształowymi. W prezbiterium zastosowano sklepienia gwiaździste.

Stan obecny

   Kościół farny w Morągu należy ze względu na oryginalną bryłę i dobry stan zachowania do najcenniejszych budowli na terenie diecezji elbląskiej. Na ścianach prezbiterium przetrwał zespół średniowiecznych malowideł figuralnych z trzeciej ćwierci XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Rzempołuch A., Kościoły na Warmii, Mazurach i Powiślu, Olsztyn 1991.
Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.

Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Morągu.