Marianka Pasłęcka – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Kościół w Marince, pierwotnie pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, zbudowany został w pierwszej połowie XIV wieku, prawdopodobnie około 1334 roku, kiedy to po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych miejscowy ksiądz, niejaki Hildebrand. Budowę rozpoczęto od prezbiterium i zakrystii, natomiast korpus nawowy z wieżą i północną kruchtą dobudowano pod koniec XIV wieku. Na koniec w 1515 roku założono sklepienie ponad prezbiterium.
   W XVI wieku na skutek reformacji i sekularyzacji państwa krzyżackiego, kościół przejęty został przez protestantów. W 1733 roku założyli oni ponad nawą nowy strop. W 1892 roku przeprowadzono prace renowacyjne w nawie i prezbiterium, podczas których odsłonięte zostały gotyckie malowidła z pierwszej połowy XV wieku. Po drugiej wojnie światowej kościół powrócił w ręce katolików. Ostatnie remonty prowadzone były przy zabytku w latach 2008-2012.

Architektura

   Kościół uzyskał stosunkowo rozwiniętą i wyszukaną formę jak na wiejską świątynię. Pod koniec średniowiecza składał się z prostokątnego w planie, jednonawowego korpusu, przyległego do niego od wschodu węższego, wielobocznie zamkniętego prezbiterium, zakrystii po stronie północnej i czworobocznej, czterokondygnacyjnej wieży na osi fasady zachodniej. Po stronie północnej umieszczona została kruchta, a druga, nieco późniejsza znalazła się przy wejściu południowym korpusu.
   Wewnątrz nawa przykryta była drewnianym stropem, w prezbiterium założono późnogotyckie sklepienie kryształowe, zakrystię zaś przykryto sklepieniem krzyżowym. W kondygnacji przyziemia wieży utworzono wyprowadzenia pod przyszłe sklepienia, jednak ostatecznie nigdy ich nie założono.
   Wewnętrzne elewacje ścian korpusu i prezbiterium rozczłonkowane zostały licznymi płytkimi wnękami, zamkniętymi łukami odcinkowymi i wypełnionymi barwnymi polichromiami. W ścianie południowej nawy, w jej dolnej partii znajdowało się 9 dużych wnęk, a kolejna, mniejsza, ostrołuczna umieszczona została w części górnej. Ściana północna nawy posiadała 7 dużych wnęk i jedną mniejszą, a w ścianach prezbiterium odnaleziono lokację co najmniej 11 dalszych wnęk. Grupa trzech z nich służyć mogła jako sedilia, kolejna mieściła drewniane sakramentarium z malowaną figuralną dekoracją z połowy XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Arszyńska J., Gogolin M., Church in Marianka by Pasłęk. The results of analysis of the inner face of the walls carried out during research and conservation works on the mural paintings, “Architectus”,  nr 1-2 (25-26), 2009.

Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.
Strona internetowa encyklopedia.warmia.mazury.pl, Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Mariance.