Malbork – miejskie mury obronne

Historia

    Miejskie obwarowania Malborka powstawały  wraz rozbudową  kompleksu zamkowego. Pierwotnie składały się z umocnień drewniano-ziemnych, a w XIV wieku przekształcone zostały na konstrukcje murowane  z cegły na kamiennej podmurówce. Najwięcej uwagi poświęcono umocnieniom od strony po południowej, gdzie wzniesiono  cztery linie murów obronnych. Fortyfikacje ulegały przemianom w zależności od sytuacji militarnej i ekonomicznej. W drugiej połowie XVIII wieku system obronny miasta był już mocno zniszczony i przestarzały. Dalsza dewastacja nastąpiła po 1772 roku. W połowie XX  wieku  system  murów  znowu  został   częściowo  zniszczony.  Bezpowrotnie  zniknęła zabudowa   murów od strony wschodniej i południowej.

Architektura

    Miejskie mury obronne zbudowane były z cegły na kamiennej podmurówce. Miały konstrukcję arkadową o stosunkowo cienkiej grubości ściany, która wynosiła 45 cm (1,5 cegły). Od  strony miasta wzmocnie były filarami o grubości 45 cm. Mur obronny uzupełniony był parunastoma basztami. Najsilniej rozbudowane były obwarowania od strony południowej, najdalszej od zamku.
    Do miasta prowadziły dwie główne bramy: Mariacka, zwana także Sztumską lub Przewozową oraz Brama Garncarska, zwana także Elbląską lub Św. Ducha, a także furta zamkowa. Brama Mariacka zbudowana w pierwszej połowie XIV wieku, wznosi się na planie prostokąta o wymiarach 6,6×7,6 metra na wysokość 10 metrów. Jej fasadę południową i północną zdobią blendy zamknięte ostrołukami. Brama Garncarska zbudowana najprawdopodobniej w 1380 roku jest bramą pięciokondygnacyjną o wysokości 12 metrów, wzniesioną na planie prostokąta o wymiarach 7,6×9,4 metra. Prócz przejazdu znajdują się w jej przyziemiu  dwa przejścia dla pieszych. Fasadę wschodnią kształtują szerokie fryzy oddzielające kondygnacje,  blendowanie, tarcze herbowe na najwyższym piętrze, oraz prześwity strzelnicze o wykroju prostokątnym. Podobna była fasada zachodnia, nie posiadała jednak wielkiej wnęki, jaka znajdowała się po przeciwnej stronie. Fasada zachodnia zwrócona była ku miastu.

Stan obecny

   Ze średniowiecznych umocnień zachowała się Brama Garncarska i relikty baszty we wschodnim odcinku obwodu, od południa Brama Mariacka oraz od zachodu mur oporowy wysoczyzny miejskiej, na którym oparte były niegdyś budynki spichrzowe.

pokaż Bramę Garncarską na mapie

pokaż Bramę Sztumską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Duda Z.,Kryzia K., Mury obronne miasta Malbork, [w:] Górnictwo i geoinżynieria, zeszyt 2, Kraków 2011.