Lutynia – kościół św Józefa

Historia

   Kościół w Lutyni po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1335 roku. Od 1560 roku do połowy XVII wieku użytkowany był przez protestantów. W latach 1608-1609 został odnowiony i otoczony murem obronnym, ufundowanym przez Christopha von Hochberga i jego żonę Annę z domu von Schellendorf.
   W 1757 roku kościół został uszkodzony przez ostrzał artyleryjski w trakcie bitwy pod Lutynią, jednym z największych starć wojny siedmioletniej. Podczas natarcia wojsk pruskich na oddziały austriackie zniszczony został hełm oraz najwyższa, drewniana kondygnacja wieży. Zawaliły się dachy i częściowo sklepienie prezbiterium oraz strop nawy, naruszone zostały także mury oraz zburzona zakrystia. Opuszczoną na wiele lat świątynię odbudowano dopiero w 1783 roku z inicjatywy Ludwiga von Königsdorfa.
   W 1813 roku budowla ponownie uległa uszkodzeniom w czasie kampanii napoleońskiej. W 1856 roku patronat nad ponowną odbudową kościoła objął król pruski Fryderyk Wilhelm IV. Po długotrwałych uzgodnieniach ostatecznie w latach 1867-1869 przywrócono budowli dawną bryłę, przy zachowaniu ocalałych elementów konstrukcji i detalu. Nadbudowano wieżę opinając ją narożnymi przyporami i nakryto wysokim, ostrosłupowym hełmem. W latach 1929-1930 przeprowadzono prace konserwatorskie, w wyniku których zrezygnowano z elementów neogotyckich, a wszystkim otworom okiennym nadano kształt ostrołukowy. Kościół remontowano ponownie w latach 1964-1965, a w 1978 roku otynkowano elewacje i zamurowano część otworów okiennych.

Architektura

   Kościół wzniesiono z kamienia polnego i cegły jako budowlę jednonawową z węższym, czworobocznym prezbiterium po stronie wschodniej oraz kwadratową wieżą umieszczoną na osi fasady zachodniej. Otworom okiennym i drzwiowym nadano formy ostrołukowe, przy czym otwory okienne wieży w trakcie odbudowy ujęte zostały w uskokowo profilowane ościeża. Nawę i prezbiterium nakryto osobnymi dachami dwuspadowymi, a po stronie wschodniej to ostatnie zwieńczono wysokim szczytem rozczłonkowanym trzema ostrołucznymi blendami.
   Wewnątrz dwuprzęsłowe prezbiterium otwarte do nawy szeroką arkadą ściany tęczowej, nakryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym na profilowanych, klinowych wspornikach z piaskowca. W nawie zastosowano płaski, drewniany strop. W ścianach prezbiterium przetrwało wykonane z piaskowca późnogotyckie sakramentarium i armarium z czwartej ćwierci XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005.
Strona internetowa zabytek.pl, kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny Lutynia.