Lubin – zamek

Historia

   W obrębie obecnego terenu zamkowego istniał gród obronny, następnie kasztelański o konstrukcji drewniano-ziemnej z XIII wieku. Jego usytuowanie na skrzyżowaniu ważnych szlaków kupieckich znacząco wpłynęło na założenie miasta. Budowę zamku murowanego rozpoczął prawdopodobnie książę żagański Konrad II na początku XIV wieku, a rozbudowę przeprowadził od 1349 roku książę Ludwik I. Do 1359 roku zamek był główną siedzibą księcia, który następnie przeniósł się do Brzegu. Kres funkcjonowania warowni przyniosła wojna trzydziestoletnia, kiedy to kiedy podczas oblężenia przez wojska szwedzkie pod dowództwem gen. Stallhannsa została prawie zupełnie zniszczona. Zamek nie został już nigdy w całości odbudowany. W połowie XVIII wieku czynna była jeszcze kaplica zamkowa, jednak pozostałe elementy założenia rozebrano.

Architektura

   Zamek w czasach Ludwika I składał się z nieregularnego czworoboku ceglanych murów obronnych. Ich partie fundamentowe wzniesiono z kamieni narzutowych oraz z częściowo obrobionych kamieni układanych na zaprawie wapiennej. Przy północno – zachodnim narożniku znajdowała się wolno stojąca, czworoboczna wieża o wymiarach 10,5 x 13 metrów, być może najstarszy element założenia, wzniesiony pierwotnie na naturalnym pagórku otoczonym mokradłami. Zwieńczenie wieży stanowił krenelaż, dodatkowo posiadała dwa otwory okienne, zapewne odpowiadające jej górnym kondygnacjom. Ogółem posiadała prawdopodobnie trzy nadziemne piętra i piwnicę.
   W narożniku południowo – wschodnim wznosił się przylegający do murów, podpiwniczony dom główny o wymiarach 12,3 x 14,9 metrów. Jego ściany północno – wschodnia i północno – zachodnia zostały dostawione do muru obwodowego. Piwnicę przykryto sklepieniem kolebkowym, wykonanym z otoczaków i gruzu ceglanego spajanymi zaprawą wapienną. W elewacji północno – zachodniej, od strony dziedzińca do piwnic prowadziły dwa otwory wejściowe przykryte łukami odcinkowymi. Wewnątrz odkryto relikty pieca typu hypocaustum, ogrzewającego ciepłym powietrzem górne komnaty.
   W kutynie zachodniej umieszczony był budynek bramny. Na południe od niego, w narożniku, wysunięta przed kurtynę, stała kaplica zamkowa, flankowana przez niewielką wieżyczkę. Kaplica pierwotnie mogła nie mieć wyodrębnionego prezbiterium. Najcenniejszy jest jej tympanon nad portalem północnym z 1349 roku. Kaplica związana była pierwotnie z budynkiem bramnym, który na poziomie piętra był połączony z jej emporą. Prawdopodobnie istniało również połączenie budynku bramnego z wieżą główną. Zamek leżący na nizinnym, bagnistym terenie zaopatrzony był w system fos. Nie łączył się z fortyfikacjami miejskimi.

Stan obecny

   Z lubińskiej warowni zachowała się jedynie kaplica zamkowa, przebudowana w okresie baroku, kiedy to wydłużono ją o prezbiterium, a od południa o dwie przybudówki. Po remoncie budowlę adaptowano od 1990 roku na Galerię Zamkową.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Nowakowski D., Siedziby książęce i rycerskie księstwa głogowskiego w średniowieczu, Wrocław 2008.