Lubań – miejskie mury obronne

Historia

    Murowane obwarowania w Lubaniu zaczęto budować w pierwszych dwóch dekadach XIV wieku. Pierwotnie wybudowano tylko jedną linię murów obronnych. Trudno określić dokładnie, kiedy wzniesiono drugi pierścień fortyfikacji. Mogło to nastąpić zarówno w XIV wieku, jak i w pierwszej połowie kolejnego stulecia. W XIX stuleciu średniowieczne fortyfikacje i wąskie wjazdy stały się przeszkodą na drodze przestrzennego rozwoju miasta W 1832 roku rozebrano umocnienia Bramy Mikołajskiej, a cztery lata później usunięto barbakan Bramy Brackiej. Pod koniec lat 50-tych XIX rozebrano umocnienia Bramy Nowogrodzieckiej. Następnie przystąpiono do wyburzania murów obronnych, baszt i bastei.

Architektura

   Obwarowaniom Lubania nadano owalny kształt. Na ich okrągły obrys wpłynęła linia brzegowa Siekierki, spadek terenu, charakter pierwotnego osadnictwa oraz kształt wcześniejszych, drewniano – ziemnych założeń obronnych. Długość wewnętrznej linii murów wynosiła około 1400 metrów. Starszy mur obronny miał około 8 metrów wysokości i ok. 2,5 metra grubości. Młodszy pierścień obwarowań był wysoki na ok. 3,5 metra i gruby na nieco ponad 1 metr. Odległość między dwoma liniami murów wynosiła ok. 10 – 15 metrów. Wyższą linię fortyfikacji wzmacniało 17 baszt. Z kolei niższa linia obejmowała 15 otwartych baszt równych wysokością murowi obronnemu. Lubań posiadał cztery bramy: Bracką, Zgorzelecką, Nowogrodziecką i Mikołajską. Bracka i Nowogrodziecka zaopatrzone były w barbakany.
    Zachowana do dziś Wieża Bracka wzmacniała obronę najważniejszej bramy miejskiej i znajdującego się w jej bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru franciszkanów. To właśnie od braci franciszkanów wywodzi się nazwa wieży i głównej bramy Lubania. Jako jedyne założenie obronne w Lubaniu mogła stanowić samodzielny punkt oporu. Pełniła także funkcje obserwacyjne i posiadała ogromne znaczenie prestiżowe. Została zbudowana z kamienia bazaltowego na planie koła. Jest to budowlą ośmiokondygnacyjną o wysokości 45 metrów. Grubość murów do piątej kondygnacji wynosi około 3 metry. Pozostała cześć wieży ma grubość ścian około 2,5 metra. Pierwotnie wejście do wieży umieszczone było od strony miasta na wysokości drugiego piętra. Kolejna kondygnacja znajdowała się na tej samej wysokości, co chodnik strzelecki barbakanu przylegającego do wieży. Dopiero ponad nią umieszczono pierwsze otwory strzeleckie. Na wysokości piątego piętra ulokowano wykusz. Powyżej znajdowało się urządzone w drugiej połowie XVII w. pomieszczenie dla strażników. Wszystkie stropy, z wyjątkiem ostatniego, położonego najwyżej, miały konstrukcję drewnianą. Wieżę wieńczyły dwa ganki osłonięte blankami oraz spiczasty dach. Blanki pierwszego krużganku miały około 2 metry wysokości. Tymczasem układające się schodkowo blanki najwyżej położonego ganku posiadały wysokość od 1 do 3 metrów.
    Ponadto miasto posiadało dwie suche fosy. Pierwsza, szeroka na około 15 metrów i głęboka na około 5 metrów, obiegała Lubań bezpośrednio przed niższą, zewnętrzną linią murów obronnych. Z kolei druga znajdowała się w międzymurzu.

Stan obecny

  W Lubaniu zachowały się do dnia dzisiejszego znaczne fragmenty murów obronnych od strony północno-zachodniej, trzy baszty oraz Wieża Bracka. Wieża udostępniona jest do zwiedzania od wtorku do niedzieli.

pokaż Wieżę Bracką na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa luban.pl, Mury obronne.