Lubań – Dom Solny

Historia

   Spichlerz zwany Domem Solnym lub także Domem Zbożowym, wzniesiony został obok murów obronnych w latach 1537-1539. Pierwotnie miał służyć do magazynowania zboża i soli, ale odgrywał też rolę jako część systemu obronnego miasta (Lubań otrzymał bardzo dochodowy przywilej solny już w 1291 roku, dzięki czemu rada miejska posiadała wyłączność na handel solą).
   W 1556 roku spichlerz został podwyższony o jedno piętro, a po raz kolejny jego mury zostały podniesione w 1698 roku, przy czym zawaleniu uległo w czasie prac sklepienie jakie zamierzano wówczas osadzić na nowym piętrze. Ze względu na swoje bezpieczne usytuowanie był jedną z nielicznych budowli które przetrwały pożary miasta w 1554, 1659 i 1760 roku. W 1807 roku w czasie wojen toczonych przez Napoleona w murach magazynu zostało założone więzienie dla żołnierzy, a w pierwszej połowie XX wieku służył on za remizę strażacką. Obecnie pozostaje niezagospodarowany.

Architektura

   Spichlerz usytuowany został na wzniesieniu, na terenie parchamu obwarowań, czyli pomiędzy wyższą a niższą linią murów obronnych, pomiędzy bramą Bracką i Zgorzelecką. Lokalizacja ta spowodowana była względami bezpieczeństwa pożarowego, gdyż wysokie mury skutecznie odgradzały budynek od w większości drewnianej, łatwopalnej zabudowy miasta, a także chroniła przed zalaniem w razie opadów i powodzi.
   Dom Solny wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 33,8 x 18,4 metra z kamienia bazaltowego i polnych otoczaków łączonych wapienną zaprawą z domieszką gliny, ze ścianą północną współtworzoną przez wewnętrzny mur obronny.  Jego liczne ale niewielkie otwory okienne na południowo – zachodniej, południowej i południowo – wschodniej stronie miasta w razie potrzeby mogły być wykorzystywane jako strzelnice. Ostatecznie osiągnął wysokość 22 metrów, mieszcząc cztery kondygnacje i poddasze.
   Wewnątrz wszystkie stropy magazynu otrzymały drewnianą konstrukcję i wspierały się na drewnianych słupach. Poszczególne poziomy połączyły schody w formie drabin opartych o belki stropowe. We wnętrzu lubańskiego magazynu zamontowany był dźwig umożliwiający załadunek lub rozładunek towarów. Pierwotnie na poziomie parteru musiały się znajdować również pomieszczenie dla pisarza oraz waga. Główna, przesklepiona kamiennymi ciosami brama został umieszczona po północno – wschodniej stronie budynku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tekiela Ł., Mury obronne. Dom Solny, Lubań 2014.

Strona internetowa luban.pl, Dom Solny.