Łopuszna – kościół św Trójcy

Historia

   Wieś Łopuszna została założona w 1364 roku, zapewne z fundacji rycerskiej. Obecny kościół, zapewne drugi z kolei, wybudowano w ostatniej dekadzie XV wieku. Konsekrował go w 1504 roku biskup krakowski Jan, nadając przydługie wezwanie Świętej Trójcy, Narodzenia Najświętszej Marii Panny, św. Stanisława biskupa i męczennika oraz św. Antoniego Opata. W XVII wieku do kościoła dostawiono wieżę, był on także kilkakrotnie remontowany i przebudowywany. Wpływ na to miało położenie świątyni na obszarze częstego zagrożenia powodziowego, co przynosiło powtarzające się szkody w wyniku wylewów Dunajca. Ostatnie remonty ingerujące w szczegóły architektoniczne świątyni miały miejsce w 1932 roku oraz po powodzi w latach 1934-1935. Posadowiono wówczas kościół na kamiennej podmurówce, wymieniono zniszczone elementy, dobudowano nowe kruchty i składzik po stronie północnej. Niestety zniszczono przy okazji oryginalne, gotyckie portale w nawie i prezbiterium. Po powodzi z 1934 roku wykonano również nowe polichromie. W latach 2005-2006 kościół poddano gruntownej konserwacji.

Architektura

   Kościół zbudowano na zachodnim krańcu wsi, na nieznacznym wzniesieniu, odciętym płynącym z południa do lasu białczańskiego potokiem. Powstał jako budowla późnogotycką, orientowana, jednonawowa. Jego ściany zostały oszalowane pionowymi deskami. Pierwotnie składał się z prawie kwadratowe nawy, węższego, prostokątnego prezbiterium i później dobudowanej wieży o konstrukcji słupowo – ramowej. Otrzymała ona zwężające się, pokryte gontem ściany z nadwieszoną izbicą przykrytą iglicowym hełmem. Od północy do prezbiterium przystawiono  zakrystię, nie była to jednak budowla pierwotna.
   Pierwotnie ściany wewnątrz kościoła były bielone, a prezbiterium, stropy i ambonę zdobiła niegdyś XVI-wieczna polichromia patronowa.  Wnętrze oryginalnie oświetlały trzy okna, a do środka nawy i prezbiterium prowadziły ostrołukowe portale. Całość (oprócz wieży) nakryta została stromym dachem o jednej kalenicy z charakterystycznymi załamaniami połaci nad bocznymi partiami nawy.

Stan obecny

   Kościół niestety znacznie zatracił gotycki charakter z powodu przekształcenia pierwotnych okien i portali wejściowych, zastąpionych w 1932 roku nowymi, prostokątnymi, choć jego układ zasadniczo pozostał niezmieniony, nie licząc dostawionej od północy zakrystii. Wewnątrz do dnia dzisiejszego XVI-wieczna polichromia zachowała się jedynie we fragmentach na deskach pochodzących z dawnych stropów. Obecne malowidła na stropie przedsionka pod wieżą i na belce tęczowej są w większości rekonstrukcją powtarzającą stare wzory.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Brykowski R., Kornecki M., Drewniane kościoły w Małopolsce południowej, Wrocław 1984.
Cisowski B., Duda M., Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Kraków 2005.
Kornecki M., Gotyckie kościoły drewniane na Podhalu, Kraków 1987.

Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.