Lisewo – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Historia

   Kościół wybudowano w czwartej ćwierci XIII wieku. W XV wieku odbywały się w nim zjazdy stanów pruskich. Według miejscowej tradycji miały w nim także miejsce obrady członków Towarzystwa Jaszczurczego, szlacheckiej organizacji antykrzyżackiej. Na przełomie XV i XVI wieku od północy dobudowano kruchtę, zamienioną w XIX wieku na kaplicę. Natomiast w latach 1551-1585 została dobudowana zachodnia część korpusu wraz z wieżą fundacji Stanisława Kostki, wojewody chełmińskiego i starosty lipieńskiego oraz jego syna Jana, kasztelana gdańskiego. W 1655 roku świątynia została uszkodzona przez wojska szwedzkie. W XIX wieku na fali fascynacji gotykiem, dobudowano od południa neogotycką kruchtę, zaś wewnątrz zbudowano cztery sześcioboczne słupy, na których opiera się strop nawy kościoła.

Architektura

   Jest to kościół gotycki, jednonawowy, z prosto zamkniętym prezbiterium, które posiada szczyt z połowy XVI wieku. Postawiono go z kamieni układanych warstwami z użyciem granitu łamanego i gruzu ceglanego. Charakterystycznym elementem jest 18-boczna, ceglana wieża dobudowana w XVI stuleciu. Wnętrze nakryte jest drewnianym stropem. W północnej kruchcie znajduje się sklepienie gwiaździste, natomiast w kruchcie zachodniej, pod wieżą założono sklepienie kolebkowe z lunetami. Od południa z prezbiterium sąsiaduje zakrystia zwieńczona jednym przęsłem sklepienia krzyżowo – żebrowego. Z czasów budowy świątyni pochodzi kamienna, granitowa chrzcielnica z dwunastoboczną czarą bez stopy.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Mroczko T., Architektura gotycka na ziemi chełmińskiej, Warszawa 1980.

Strona internetowa odznaka.kuj-pom.bydgoszcz.pttk.pl, Kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lisewie.