Lidzbark Warmiński – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Budowę murowanego kościoła na miejscu wcześniejszego drewnianego rozpoczęto w trzeciej ćwierci XIV wieku. Wieżę kościelną wzniesiono pod koniec XIV wieku, a następnie podwyższono w wieku XV i około 1530 roku. Z końca XIV wieku pochodzą kaplice boczne i zakrystia. Kościół był wielokrotnie odnawiany po pożarach z lat 1400, 1442 i 1497. W trakcie odbudowy przeprowadzonej po ostatnim pożarze, korpus przekształcono z bazyliki na halę. W 1698 roku budowla ponownie spłonęła, a w trakcie odbudowy przekształcona została w stylistyce barokowej. W latach 1870-1876 przeprowadzono gruntowną restaurację kościoła połączoną z regotyzacją, a w latach 1891-1896 do jego korpusu dobudowano neogotyckie prezbiterium oraz kruchty od strony północnej i południowej.

Architektura

   Kościół św Piotra i Pawła powstał jako budowla orientowana, murowana z cegły, usytuowana w południowej części miasta lokacyjnego, blisko murów obronnych. Jego korpus ostatecznie otrzymał formę charakterystycznej dla regionu Warmii trójnawowej, pięcioprzęsłowej hali, bez wydzielonego zewnętrznie z bryły prezbiterium, zbudowanej na rzucie prostokąta o wymiarach 70×24 metry. Po stronie południowej przystawiono do niego piętrową zakrystię, a po stronie zachodniej pięciokondygnacyjną wieżę, ozdobioną z zewnątrz ostrołucznymi blendami z których te na dwóch niższych kondygnacjach otrzymały wałkowe profile. Od zewnątrz korpus opięty został uskokowymi przyporami, ustawionymi w narożach ukośnie. Wnętrze świątyni nakryły sklepienia gwiaździste wsparte na ośmiu filarach i czterech półfilarach przyściennych. Wśród najstarszych i najcenniejszych zabytków kościoła znajdują się:  relikwiarz św. Idy z 1400 roku, gotyckie kielichy z XV wieku oraz pacyfikał z XIII wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kościoły i kaplice archidiecezji warmińskiej, tom 1, red. B.Magdziarz, Olsztyn 1999.
Rzempołuch A., Kościoły na Warmii, Mazurach i Powiślu, Olsztyn 1991.
Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.

Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Lidzbarku Warmińskim.