Łęki Górne – kościół św Bartłomieja

Historia

   Kościół parafialny św Bartłomieja zbudowany został około 1484 roku. W tym czasie miejscowość była własnością Zakliki Małogórskiego. W kolejnych stuleciach był rozbudowywany: w XVII wieku dodano murowaną zakrystię, a w XVIII wieku dostawiono  wieżę. Gruntowny remont kościoła przeprowadzono m.in. w 1924 i 1932 roku. W tym czasie usunięto bezsensownie portal z datą budowy kościoła. Po II wojnie światowej zabytek odnowiono w 1966 roku. Wykonano wówczas m.in. nową polichromię wnętrza.

Architektura

   Jest to jednonawowy, drewniany kościół, o konstrukcji zrębowej i  oszalowanych ścianach. Złożony jest z zamkniętego trójbocznie prezbiterium i szerszej nawy wzniesionej na planie prostokąta. Od zachodu dostawiona została  wieża, wzniesiona w konstrukcji słupowej z pochyłymi ścianami z nadwieszaną izbicą. Wnętrze wsparto na sześciu słupach i nakryto stropami płaskimi.
   Konstrukcja wieńcowa (zrębowa) w kościele w Łęku (podobnie jak w innych XV-wiecznych kościołach z rejonu Małopolski) kształtowana była w charakterystyczny sposób, nieznacznie zwężając się ku górze poszczególnych wieńców, co w efekcie dawało widoczne, zwłaszcza w górnych partiach zrębu, pochylenie zewnętrznego lica ku wnętrzu budowli. Sposób łączenia wieńców w narożach był zróżnicowany, ale połączeniom tym towarzyszył zawsze tzw. kryty czop, czyli element usztywniający dodatkowo samo wiązanie. Był to podstawowy czynnik wyróżniający wczesnośredniowieczną, prymitywną konstrukcję od stosowanej przez zawodowych cieśli z okresu dojrzałego gotyku.
   W systemie konstrukcyjnym więźby dachowej znaczną rolę odgrywały zaczepy, czyli elementy zabezpieczające przed zsunięciem się konstrukcji więzów krokwiowych. Były to pionowe bierwiona długości około 0,5-1 metra zakończone czopem przytrzymywanym drewnianym kołkiem przechodzącym na wskroś przez belkę i czop.

Stan obecny

   Prezbiterium i szersza nawa zachowały do dziś swój pierwotny gotycki charakter, lecz od zachodu znajduje się obecnie XVIII-wieczna, barokowa wieża, a od północy nowożytna zakrystia. W kościele zachowały się dwa gotyckie portale ostrołukowe z końca XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Cisowski B., Duda M., Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Kraków 2005.

Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Łęki Górne, kościół św. Bartłomieja.