Kurzętnik – zamek krzyżacki

Historia

Murowany zamek zbudowano około połowy XIV wieku, na pewno przed 1361 rokiem, wtedy bowiem wzmiankowani są urzędnicy zakonni rezydujący na zamku. Po zwycięstwie grunwaldzkim zamek i miasto zostały przejęte bez walk przez Jana Kretkowskiego, starostę radomskiego. Jednak pokój toruński zawarty w 1411 roku zwrócił Kurzętnik Krzyżakom. Zamek został mocno zniszczony podczas polsko – krzyżackiej wojny głodowej w 1414 roku. Podczas wojny trzynastoletniej w 1454 roku walczący po stronie Krzyżaków rycerze zaciężni pod dowództwem Ulryka von Kinsberga zdobyli go i spalili. Drugi pokój toruński w 1466 roku przekazał uszkodzony zamek Polsce. Kolejne zniszczenia spowodowali Szwedzi w 1656 roku. Podupadłe odtąd zabudowania były systematycznie rozbierane.

Architektura

W skład zamku wzniesionego na wyniosłej górze, wchodził położony w części południowej dom główny z przyległym dziedzińcem otoczonym murem obronnym. Założenie to miało wymiary 25×28 metrów. Dziedziniec zamkowy od strony północnej zamykała kaplica św. Krzyża. Na północy rozciągało się trapezoidalne przedzamcze o długości około 60 metrów. Przy jego krótkiej kurtynie północnej wznosił się prostokątny, wieżowy dom o wymiarach 8×13 metrów. Przy dłuższych odcinkach murów ustawiono dwie wieże obronne. Główny wjazd poprzedzony mostem zwodzonym nad suchą fosą, znajdował się od południa. Rozbudowa dokonana na przełomie XIV i XV wieku zlikwidowała wewnętrzny dziedziniec zamku górnego. Otrzymał on także zewnętrzny mur  obronny od strony południowej. Zamek wzniesiono głównie z kamienia eratycznego, cegły użyto jedynie w ograniczonym zakresie.

Stan obecny

Do dzisiaj zachowały się jedynie częściowo mury zewnętrzne oraz fundamenty. Wstęp na teren zamku wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.