Kraków – kościół św Wojciecha

Historia

   Romański kościół św. Wojciech należy do najstarszych w Krakowie, gdyż powstał w drugiej połowie XI lub na początku XII wieku. Wedle tradycji w tym miejscu miał głosić kazania św. Wojciech, a na pamiątkę tego wydarzenia miała powstać drewniana świątynia. Podczas badań archeologicznych odsłonięto pod obecną budowlą relikty wcześniejszej z przełomu X i XI wieku. W 1404 roku, dzięki biskupowi Piotrowi Wyszowi Radolińskiemu, kościół został prebendą uniwersytecką. W 1453 wygłaszał tu swoje kazania Jan Kapistran. Niestety na początku XVII wieku budowla uległa barokizacji: podwyższono ściany kościoła, całość nakryto kopułą, wytynkowano romańskie mury oraz wybudowano od strony zachodniej nowe wejście. W 1711 roku dobudowano zakrystię, a w 1778 kaplicę Wincentego Kadłubka.

Architektura

   Pierwotny, romański kościół był budowlą orientowaną względem stron świata, jednonawową z kwadratowym, węższym i krótszym prezbiterium po stronie wschodniej. Wzniesiony został z kostki kamiennej z elementami ciosów. Główne wejście do nawy prowadziło przez romański uskokowy portal od strony południowej, a fasada zachodnia posiadała jedynie niewielkiego oculusa. Wnętrze najprawdopodobniej kryte było stropem i oświetlane wąskimi, rozglifionymi na zewnątrz oknami o zwieńczeniach półkolistych.

Stan obecny

   Obecnie o średniowiecznym rodowodzie kościoła świadczy wschodnia ściana prezbiterium z romańskim oknem oraz portal i okno po południowej stronie świątyni. Z powodu znacznego podniesienia się poziomu rynku przez ostatnie tysiąc lat, do południowego portalu zejść trzeba kilka schodów w dół.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Marek M., Cracovia 3d. Rekonstrukcje cyfrowe historycznej zabudowy Krakowa, Kraków 2013.

Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Strona internetowa wojciechnarynku.pl, Kościół św. Wojciecha.