Kraków – bazylika Bożego Ciała

Historia

   Kościół, na początku jeszcze drewniany, ufundowany został około 1340 roku przez Kazimierza Wielkiego. Od 1370 roku patronat nad jego budową przejęło miasto, a prace nad murowaną świątynią ponownie ruszyły w 1385 roku. Wykańczano wówczas prezbiterium i kontynuowano prace przy korpusie nawowym, zmieniając jednocześnie pierwotny plan z bazylikowego na halowy. W 1405 roku do opieki nad świątynią sprowadzeni zostali przez króla Władysława Jagiełłę Kanonicy Regularni. Prace trwały i do roku 1401 ukończono prezbiterium, które wówczas konsekrowano. Zdecydowanie więcej czasu zajęło wznoszenie imponującego korpusu nawowego, wieży, dachu i sklepień. Prace przy korpusie finansował Kazimierz Jagiellończyk, który tuż przed śmiercią, zobowiązał swego następcę do ukończenia dzieła budowy kościoła. Tak się też stało, gdyż w roku 1500 ukończono szczyt fasady i konsekrowano świątynię.
   W 1556 roku wskutek wielkiego pożaru, spłonęła wieża. Niedługo po jej odbudowaniu, w roku 1594, pożar strawił cały dach kościoła. W 1655 roku został ograbiony przez szwedzkich żołdaków, którzy urządzili sobie w nim magazyny i stajnie. Rozbiory Polski, a także konfiskata dóbr zakonnych na długo zatrzymały wszelkie poważniejsze prace przy kościele i klasztorze. Renowację rozpoczęto dopiero w  1897 roku.

Architektura

   Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły na kamiennym cokole trójnawową budowlą bazylikową, pozbawioną transeptu. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku, a czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym.  Przy zachodniej fasadzie, po północnej stronie umieszczona została siedemdziesięciometrowa wieża. Od południa do nawy południowej dostawiono gotycką kaplicę św. Anny, a do północnej ściany prezbiterium jeszcze w XIV wieku zakrystię. Z klasztorem kościół połączony jest poprzez zewnętrzny krużganek, oparty na arkadach. Podobnie jak kościół św. Katarzyny, tworzy smukłą, harmonijną, gotycką budowlę, ozdobioną kamiennymi detalami. Dodatkowo wzbogaca go od zachodniej strony, wybudowany w końcu XV wieku, zębaty szczyt fasady, najeżony sterczynami i rozczłonkowany pionowymi, wąskimi wnękami, w których tkwią kamienne tarcze herbowe.
   Wnętrze kościoła nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Nawa główna otwarta jest do naw bocznych ostrołukowymi arkadami wspartymi na wielobocznych filarach. W kościele zachowało się także kilka ostrołukowych gotyckich portali z początku XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Walczak M., Kościoły gotyckie w Polsce, Kraków 2015.

Strona internetowa krakow4u.pl,Kościół Bożego Ciała.