Kożuchów – kościół Oczyszczenia NMP

Historia

    Pierwszy kościół parafialny w Kożuchowie został wybudowany w połowie XIII wieku jako skromna i niewielka budowla w północno-zachodniej części ówczesnego centrum miasta. Najstarsza wzmianka o nim pochodzi z 1272 roku, z dokumentu księcia Henryka III głogowskiego. Po zniszczeniu w pożarze w 1339 roku został odbudowany i jednocześnie powiększony. Dalszej rozbudowy dokonano pod koniec XIV i w XV stuleciu z fundacji książąt głogowskich, dodając kaplicę, zakrystię i nawę boczną przy prezbiterium. W nowo powstałych kryptach kaplic spoczęli później Henryk IX i jego następca Henryk XI. Po kolejnym pożarze z 1554 roku potrzebny był kolejny remont i przebudowa. W 1725 roku dobudowana została barokowa kaplica Oliwna. W stuleciu tym, po jeszcze jednym pożarze świątynia zyskała nowe dachy oraz szczyt wieży. Kościół przetrwał II wojnę światową szczęśliwie bez większych uszkodzeń.

Architektura

    Pierwotny kościół z XIII wieku był niewielką kamienną budowlą składającą się z prostokątnej nawy i węższego, także prostokątnego prezbiterium. W XIV lub jeszcze w XIII stuleciu od strony północnej prezbiterium dostawiono czworoboczną w planie wieżę.
    Pierwsza poważna rozbudowa z XIV wieku polegała na poszerzeniu ceglanego już korpusu nawowego o dwie nawy boczne oraz budowie pod koniec tamtego wieku kruchty zachodniej i północnej kaplicy Wszystkich Świętych. Wzniesiono także nawę południową przy prezbiterium i dostawioną do niej zakrystię. W kolejnym stuleciu dostawiono do północnej nawy, otwarte arkadami do wnętrza, kaplice Świętego Krzyża i Wszystkich Świętych. W drugiej połowie XV wieku kościół powiększono o kolejne kaplice i kruchtę, dostawione tym razem do nawy południowej. Pod koniec XV wieku wzniesiono nową, większą zakrystię po północnej stronie. Otrzymała ona sklepienie sieciowe, natomiast nawy, prezbiterium i kaplice zwieńczono już wcześniej sklepieniami  krzyżowo-żebrowymi. W połowie XVI wieku podwyższono mury prezbiterium wyrównując je z murami naw, a całość kościoła nakryto trzema równoległymi dachami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewska H., Średniowieczne kościoły halowe na Śląsku [w:] Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1-4, Warszawa 2013.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny w Kożuchowie.