Koszalin – katedra Najświętszej Maryi Panny

Historia

   Katedrę mariacką w Koszalinie wzniesiono w latach 1300-1333 staraniem rozrastającego się miasta oraz klasztoru cysterek. Dla potrzeb budowy murów miejskich utworzono w pobliżu miasta siedem pieców do wypalania cegły, wykorzystując miejscowe złoża gliny. Wydaje się prawdopodobne, że po ukończeniu tych prac, z tych samych źródeł pochodziła cegła na budowę kościoła, są one bowiem w swych rozmiarach zbliżone lub identyczne. Początkowo jako kościół farny, budowla była główną świątynią miejską w średniowieczu, pozostającą pod opieką bractw cechowych. Do 1534 roku była świątynią katolicką, a potem przez ponad 400 lat protestancką.
   Kościół zachował się do naszych czasów w bardzo dobrej formie architektonicznej, mimo licznych pożarów miasta  jak również wojen (w 1504, 1718, 1760, 1812 i 1945). W latach 1842-1845 został poddany gruntownej renowacji. Niestety przy jej okazji zniszczono średniowieczne kaplice okalające nawy boczne. Kolejna renowacja z lat 60-tych XX wieku usunęła nowożytne empory i tynki oraz odsłoniła oryginalne sklepienia, służki i gzymsy.

Architektura

   Katedra jest obiektem murowanym z cegły o układzie wedyjskim z użyciem kamieni w podmurówce. Trzynawowa bryła o układzie bazylikowym ma wydzielone i nieco wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie. Od zachodu znajduje się czterokondygnacyjna, masywna wieża z licznymi blendami na każdej ze stron. Całość budowli obiega dekoracyjny fryz z kształtek ceglanych o motywach czteroliścia. Elementem unikalnym i bardzo interesującym jest konstrukcja belkowa wewnątrz wieży stanowiąca rusztowanie dla dzwonów. Po obu bocznych strona wieży umieszczone zostały dwa profilowane otwory wejściowe o ostrych łukach. Dodatkowo umieszczono jeszcze trzy mniejsze portale w ścianach naw bocznych. Na ich przedłużeniu, od wschodu zbudowane są XV-wieczne przybudówki mieszczące zakrystię i kruchtę. Przy obu nawach bocznych umieszczane są również wieżyczki na planie pięcioboku z wewnętrznymi schodami. Główny korpus nawowy opięty jest szkarpami dwuuskokowymi, a prezbiterium trójuskokowymi.
   Nawy, prezbiterium i kruchtę ozdabia sklepienie gwiaździste. Ściany boczne nawy głównej wspiera w dwóch rzędach sześć ośmiobocznych, masywnych filarów, symbolizujących postacie 12 apostołów. Pierwotnie w nawach bocznych znajdował się szereg kaplic, systematycznie dodawanych i ozdabianych przez całe średniowiecze. Obecnie wewnątrz kościoła, z pośród pierwotnego wyposażenia, znajduje się krucyfiks gotycki XIV wieku, późnogotyckie figury świętych z 1512 roku, pochodzące z dawnego gotyckiego ołtarza, oraz wczesnogotycka chrzcielnica.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kubicki D., Gotyckie świątynie powiatów koszalińskiego i kołobrzeskiego, Pelplin 2001.
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa katedrakoszalin.pl, Historia katedry.