Kościelniki Średnie – kościół Najświętszej Marii Panny

Historia

   Kościół Najświętszej Marii Panny powstał najpewniej w pierwszej połowie XIII wieku. Wzmiankowany był w źródłach pisanych po raz pierwszy w  1335 roku jako ecclesia lapidea – kościół kamienny. Przebudowywany był w 1454 roku oraz w połowie XVIII stulecia. Uszkodzony w 1945 roku i nieużytkowany popadł w ruinę. Prace zabezpieczające wykonano dopiero w 2001 roku.

Architektura

   Jest to budowla orientowana, zbudowana z kamienia łamanego i piaskowca (wykorzystanego w ościeżach okien), składająca się z prostokątnej nawy o wymiarach 12,2 x 10,5 metra, czworobocznego, prawie kwadratowego prezbiterium o wymiarach 5,2×5 metrów i przylegającej do niego od wschodu półkolistej absydą. Od zachodu dostawiona jest wyniosła wieża. Prezbiterium zostało zwieńczone sklepieniem gwiaździstym, a ościeża okienne apsydy wskazują na to, iż kościół posiadał pierwotnie staranną kamieniarkę dekoracyjną.

Stan obecny

   Kościół jest uznawany za jeden z najcenniejszych zabytków regionu, lecz pomimo tego znajduje się w stanie niezadaszonej ruiny. Zachował się pierwotny, nienaruszony układ przestrzenny, przy czym północne przybudówki i wieża są dodatkami późniejszymi. Wszystkie otwory okienne i drzwiowe zostały przekształcone, za wyjątkiem jednego okna apsydy. Z pierwotnych detali architektonicznych zachowały się gzymsy u nasady łuku tęczowego między nawą a prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Świechowski Z., Architektura na Śląsku do połowy XIII wieku, Warszawa 1955.