Kościelec Kujawski – kościół św Małgorzaty

Historia

   Kościół św. Małgorzaty w Kościelcu Kujawskim został wzniesiony na przełomie XII i XIII wieku, być może przez ród Awdańców. W dokumentach po raz pierwszy jest wzmiankowany w 1362 roku. W 1488 roku został podniesiony przez biskupa włocławskiego Piotra z Bnina do godności kolegiaty. Od XV wieku ulegał licznym przebudowom: ściany podwyższono i uzupełniono cegłą, a  od południa w 1559 roku dobudowano  renesansową kaplicę grobową Kościeleckich, wyburzając znaczną część ściany nawy, by przebić ją szeroką arkadą. W czasie trzeciej wojny polsko-szwedzkiej kościół spłonął. Odbudowany został w 1688 roku dzięki dotacji Zygmunta Działyńskiego. W 1861 roku zmieniono podobnie ścianę nawy północnej, gdzie dobudowano neorenesansową kaplicę na wzór południowej. Z tego okresu pochodzi również zakrystia przy południowej ścianie prezbiterium.

Architektura

   Kościół wzniesiony został jako budowla jednonawowa, orientowana, zbudowana z ciosów granitowych na planie prostokąta. Późniejsze przemurowania przeprowadzono przy użyciu cegieł o układzie gotyckim z użyciem tzw. zendrówki. Prostokątna nawa posiadała dwa przęsła i kwadratową, czterokondygnacyjną wieżę, dostawioną po stronie zachodniej. W górnej partii wieży, w każdej ze ścian umieszczono biforalne okna zamknięte łukami pełnymi. Wnętrze wieży kościoła mieściło na pierwszym piętrze emporę. Po wschodniej stronie kościoła bardzo krótkie czworoboczne prezbiterium zakończono półkolistą absydą.

Stan obecny

   Romański charakter zachowały mury budowli i portal w ścianie południowej.  W prezbiterium przetrwało późnogotyckie sklepienie gwiaździste z końca XV wieku, a w nawie obecnie widoczne jest neogotyckie sklepienie sieciowe. W kruchcie znajduje się gotycki krucyfiks z XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.

Strona internetowa regionwielkopolska.pl, Kościół pw. św. Małgorzaty w Kościelcu Kujawskim.
Strona internetowa zabytek.pl, Kościół pw. św. Małgorzaty Kościelec.