Kościelec Kaliski – kościół św Wojciecha

Historia

   Romański kościół św. Wojciecha wybudowany został najprawdopodobniej w pierwszej połowie XII wieku. Prawdopodobnie w XIV wieku podwyższono mur apsydy o część ceglaną do wysokości nawy, umożliwiając w ten sposób nakrycie całości jednym dachem. W XVIII wieku do kościoła dostawiono drewnianą i szerszą nawę oraz kaplicę, a w 1955 roku od południa dobudowano brzydką i niepasującą do całości, murowaną zakrystię.

Architektura

   Kościół romański zbudowany został z nieregularnej kostki granitowej i ciosów piaskowca o ścianach grubości 1 metra. Górną partię jego ścian nadbudowano w okresie późniejszego średniowiecza cegłą w wątku wendyjskim, a nad apsydą w wątku gotyckim. Oświetlenie romańskiej budowli zapewniały pierwotnie małe, półkoliście zamknięte, rozglifione okna w ścianie południowej i apsydzie. Mur północny zgodnie ze średniowieczną tradycją budowlaną pozbawiony był otworów. Zwyczaj ten miał niewątpliwie znaczenie praktyczne, bowiem właśnie od wschodu i południa uzyskać można było najwięcej słonecznego światła. Możliwe także, praktyka ta wynikała ze średniowiecznego mistycyzmu, który stronę północną rezerwował dla złych mocy, od których trzeba się było odgrodzić. Wejście prowadziło od strony południowej poprzez romański portal.

Stan obecny

   Najstarszą zachowaną dziś częścią kościoła jest romańskie, granitowe prezbiterium z apsydą, pełniące obecnie rolę prezbiterium większej, nowożytnej świątyni. W części romańskiej, na ścianie południowej i apsydzie zachowały się półkoliste, rozglifione romańskie otwory okienne, natomiast okno od północy zostało wykute wtórnie. Po stronie południowej umieszczono portal romański ze znakiem kamieniarskim na ościeżu, obecnie zasłonięty murowaną zakrystią.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A., t. V, z. 6 pow. kaliski, Warszawa 1960.
Świechowski Z., Architektura romańska w Polsce, Warszawa 2000.