Końskie – kolegiata św Mikołaja

Historia

   Późnogotycka kolegiata św. Mikołaja została wybudowana w latach 1492-1520, na miejscu wcześniejszego, późnoromańskiego kościoła ufundowanego przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża. Przy jej wznoszeniu zastosowano elementy starszej świątyni np.  tympanon z wykutym na nim krzyżem, słońcem i księżycem, czy widniejący w murze wieży kamień z romańskim ornamentem. W 1777 roku kościół został gruntownie odnowiony. W latach 1902-1903 został rozbudowany, jednak z zachowaniem pierwotnego stylu i podobnego budulca. Wydłużeniu poddano nawę od strony zachodniej, a obok postawiono wieżę. Przebudowano też szczyty nawy i prezbiterium.

Architektura

   Kościół usytuowano w centrum osady, we wschodniej części dawnego, obszernego placu targowego, który po lokacji miasta stał się rynkiem. Kościół późnogotycki wymurowany został z ciosów kamiennych, jako budowla orientowana względem stron świata, jednonawowa, z węższym prostokątnym prezbiterium po stronie wschodniej, przy którym od północy usytuowano zakrystię. Całość wzmocniona została od zewnątrz uskokowymi przyporami. W prezbiterium zastosowano dwuprzęsłowe sklepienie gwiaździste, zakrystia zaś sklepiona została kolebkowo.

Stan obecny

   Widoczny dziś kościół został w dużym stopniu przekształcony na początku XX wieku. Oryginalna późnogotycka część wyróżnia się ciemniejszą kolorystyką kamieni, która pozwala odróżnić współczesną, zachodnią część nawy i przekształcone szczyty. Z XIII-wiecznej budowli późnoromańskiej zachował się półkolisty tympanon, umieszczony obecnie nad portalem w południowej elewacji nawy, inny fragment romańskiego detalu wmurowany został w jedną z przypór. Z kościoła późnogotyckiego zachowały się, umieszczone w ścianach wieży, fragmenty płaskorzeźbionego fryzu arkadkowego z majuskułowym napisem oraz herbami Odrowąż i Rawicz.  W północnej ścianie prezbiterium znajduje się późnogotyckie sakramentarium pochodzące z przełomu XV/XVI wieku, przetrwało także późnogotyckie sklepienie gwiaździste w prezbiterium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego