Kamień Pomorski – ratusz

Historia

   Usytuowany w centrum rynku Kamienia Pomorskiego ratusz zbudowano pod koniec XIII wieku, gdyż w 1274 roku miasto uzyskało zatwierdzenie prawa lubeckiego, a w 1301 roku po raz pierwszy wzmiankowani byli rajcy. W końcu XIV wieku nastąpiła rozbudowa, w wyniku której został on powiększony o część wschodnią z podcieniem. Do istniejącego budynku domurowano także podpiwniczoną, dwukondygnacyjną halę handlową.  W XV wieku przeprowadzono rozbudowę zachodniej części ratusza, której elewacje otrzymały dekoracyjne wystroje. W późniejszych okresach średniowieczna forma architektury uległa już mniejszym przekształceniom, lecz na początku XVII wieku zachodnia część ratusza została mocno uszkodzona. W trakcie odbudowy usunięto z niej sklepienia, a szczyt odbudowano w formie łączącej motywy późnogotyckie i nowożytne. W XVIII wieku umieszczono wejście w elewacji północnej oraz przemurowano część okien. W 1927 roku przeprowadzono regotyzację. W 1945 roku obiekt uległ zniszczeniu, lecz został po wojnie w latach 1966 – 1968 pieczołowicie odbudowany.

Architektura

   Ratusz z XIII wieku był niewielkim, niemal kwadratowym w rzucie, piętrowym i podpiwniczonym budynkiem, ze schodami w grubości muru.  Na pierwszym piętrze znajdowała się sala obrad ławników, a na parterze sala posiedzeń rady miejskiej. Do budowli najprawdopodobniej przylegała lub stała w bliskim sąsiedztwie drewniana hala kupiecka. Usytuowano go na środku planu rynkowego lokacyjnego miasta.
   W XIV wieku budynek otrzymał kształt wydłużonej, prostokątnej w planie kamienicy, dwukondygnacyjnej, podpiwniczonej, z arkadowym podcieniem od strony wschodniej i bogatym wystrojem elewacji, podzielonych ostrołukowymi arkadami i wielobocznymi lizenami, które po stronie północnej i południowej w górnej części zostały połączone przyściennymi łukami. W części zachodniej lizeny-przypory otrzymały kształt wieloboczny i zostały podzielone niszami na kilka stref, przy czym ich górna partia wyrasta ponad okap dachu w formie sterczyn. W tak utworzonych arkadach rozmieszczono dwie kondygnacje otworów: w środkowych przęsłach parzyste, a w skrajnym od wschodu i dwóch od zachodu większe, pojedyncze. Krótsze boki otrzymały ozdobne, gotyckie szczyty, z których zachodni pod koniec XV wieku zwieńczono piękną ażurową dekoracją o motywach maswerkowych w formie gęsto splecionych sieci i przenikających się ostrołuków.
   Wewnątrz ratusza umieszczono wysoki parter i niskie piętro, podzielone na dwa trakty. W piwnicy pod zachodnią częścią budynku umieszczono czteroprzęsłowe pomieszczenie nakryte sklepieniem krzyżowo – żebrowym na centralnie umieszczonym filarze, natomiast niewielkie piwnice po stronie południowej nakryto sklepieniem kolebkowym. Pomieszczenie piwniczne pod częścią wschodnią zwieńczono już tylko stropem drewnianym. Podcienia oraz znajdująca się nad nimi sala zostały nakryte sklepieniem krzyżowo – żebrowym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jarzewicz J., Architektura średniowieczna Pomorza Zachodniego, Poznań 2019.

Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa encyklopedia.szczecin.pl, Ratusz (Kamień Pomorski).