Kamień Pomorski – miejskie mury obronne

Historia

   W okresie od IX do XI wieku Wolin był drewniano – ziemnym grodem należącym do plemienia Wolinian. Następnie do 1187 roku stanowił siedzibę książąt zachodniopomorskich, zdobytą przez Bolesława Krzywoustego w 1120 roku. W 1176 roku stał się siedzibą biskupstwa przeniesionego z Wolina, a od 1295 roku znajdował się na terenie księstwa wołogoskiego.
   Murowane miejskie mury obronne w Kamieniu Pomorskim pochodzą z pierwszej połowy XIV wieku. Ich budowę rozpoczęto w związku z zagrożeniem brandenburskim, choć konieczność budowy obwarowań była już zasygnalizowana w przywileju lokacyjnym księcia Barnima I z 1274 roku. Opieszałość ta spowodowała, iż w 1308 roku nie zabezpieczone miasto zostało zdobyte i splądrowane przez wojska Brandenburskie. Po tym wydarzeniu rozpoczęto prace nad wznoszeniem murowanych obwarowania z trzech stron miasta, od strony Dziwny znajdowała się jeszcze palisada. Równocześnie prowadzono prace związane z fortyfikowaniem założenia katedralnego. Przypuszcza się, że zakończenie budowy obwarowań miasta i katedry nastąpiło dopiero w XV stuleciu.
   Duże zniszczenia miasta i jego fortyfikacje odniosły w trakcie wojny trzydziestoletniej z lat 1618-1648. W 1637 roku Kamień został opanowany przez Szwedów, ponieważ średniowieczny system obronny stracił już na znaczeniu. W 1640 roku Szwedzi uczynili otoczyli miasto dodatkowo nowożytnymi fortyfikacjami bastionowymi  Rozebrano je w 1794 roku. Średniowieczne bramy miejskie zburzono w pierwszej połowy XIX wieku w celu wykorzystania ich na materiał budowlany. Mury miejskie od strony południowej i wschodniej rozebrano w latach 1918-1920, w części północnej często były wykorzystywano jako tylne ściany dla nowej zabudowy.

Architektura

   Długość murów obronnych wynosiła pierwotnie około 1040 metrów, nie wliczając obwarowań katedry i zabudowań kapitulnych. Mur obronny wzmocniony był ośmioma basztami, w tym trzema od strony zalewu (Rybacka, Miejska, Maślana). Od strony lądu mur posiadał pięć baszt oraz dodatkowo dwie fosy, przedzielone ziemnym wałem. Baszty miały formę cylindryczną, zamkniętą oraz otwartą w postaci wykuszy. Oryginalnie do miasta prowadziły dwie główne bramy: Wolińska od strony zachodniej i Katedralna od wschodu, oraz mniejsze furty Klasztorna, Maślana i Rybacka od strony Zalewu.

Stan obecny

   Do dzisiaj przetrwały fragmenty muru obronnego wzdłuż Zalewu Kamieńskiego oraz brama z Basztą Wolińską. Od 2001 roku znajduje się w niej Muzeum Kamieni, które udostępnia zwiedzającym bogatą kolekcję minerałów i skamieniałości, kamienie szlachetne i półszlachetne, szkielety dinozaurów, meteoryty, a wystawę militariów średniowiecznych. Dodatkową atrakcję stanowią dwa tarasy widokowe.

pokaż brame Wolińską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.