Jelonki – kościół parafialny

Historia

   Kościół w Jelonkach zbudowany został w drugiej połowie XIV wieku, natomiast pod koniec XV stulecia dobudowano do niego wieżę. W XVI wieku po sekularyzacji państwa krzyżackiego przeszedł na własność gminy ewangelickiej, która korzystała z niego do końca drugiej wojny światowej. W 1859 roku został poddany renowacji, w trakcie której między innymi przekształcono okna.

Architektura

   Pierwotnie kościół był skromną wiejską salową budowlą wzniesioną na planie prostokąta, bez wydzielonego zewnętrznie prezbiterium, powiększoną dopiero u schyłku średniowiecza  o czworoboczną wieżę po stronie zachodniej. Po stronie północnej korpusu umieszczona została nieduża zakrystia.
   Ściany kościoła wzmocnione były narożnymi, usytuowanymi ukośnie, uskokowymi przyporami oraz przedzielone ostrołucznymi oknami. Ozdobę budowli stanowił szczyt wschodni, udekorowany trzema piramidalnie usytuowanymi blendami, wypełnionymi ceglanym laskowaniem i małymi otworami doświetlającymi poddasze. Mniejsze ostrołuczne blendy (pierwotnie zapewne opadające do wysokości parapetu okna), oflankowały umieszczone pośrodku ściany wschodniej okno.
   Bogato udekorowana została także wieża, przedzielona na cztery poziomy gzymsami i tynkowanymi opaskami. W najniższej części od zachodu umieszczono flankowany dwoma blendami ostrołuczny, uskokowy portal wejściowy. Wyższe dwie kondygnacje przedzielone zostały identycznie rozmieszonymi blendami, na przemian szerszymi i węższymi, natomiast najwyższe piętro rozdzielono naprzemiennie blendami i oknami o podobnym do siebie wykroju (po stronie północnej i południowej), dwoma blendami dwudzielnymi (w elewacji wschodniej) oraz dwoma środkowymi oknami i dwoma bocznymi blendami (w elewacji zachodniej). Okna najwyższej kondygnacji były największe z racji zamieszczonych tam dzwonów, których dźwięk miał być dobrze słyszalny.

Stan obecny

   Kościół zachował do dnia dzisiejszego pierwotną średniowieczną bryłę, niestety jednak znacznie zniekształcone zostały jego okna w korpusie, za wyjątkiem tylko częściowo przekształconego okna wschodniego. W dobrym stanie zachowała się zachodnia wieża, natomiast wnętrze zostało całkowicie zbarokizowane.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa leksykonkultury.ceik.eu, Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jelonkach.