Jelenia Góra – miejskie mury obronne

Historia

   Kamienne mury obronne Jelenia Góra otrzymała najprawdopodobniej w pierwszej połowie XIV wieku, choć prawdopodobnie już w XIII wieku miasto było otoczone suchą fosą obwarowaniami drewniano-ziemnymi. Pierwsza wzmianka o nich pojawiła się w dokumencie z 1341 roku. Książę Henryk jaworski zezwolił w nim na wybudowanie karczmy „poza murami miejskimi” (extra muros civi), co może się jednak odnosić do konstrukcji drewniano-ziemnej, jak i całkowicie murowanej. W 1500 roku Jelenią Górę opisywano jako niewielkie, ale dobrze ufortyfikowane miasto. Pankracy Geier w 1521 roku wyraźnie zaznaczył, że miasto posiadało podwójne mury obronne, otoczone fosą z mostem zwodzonym przy każdej bramie. Średniowieczne obwarowania straciły znaczenie obronne w końcu XVIII wieku i wówczas też zaczęto je rozbierać, zwłaszcza w miejscach w których przeszkadzały one w rozwoju miasta.

Architektura

   Mur wewnętrzny miał do 8 metrów wysokości, a jego grubość na koronie sięgała 1,5 metra. Wzdłuż całej jego długości znajdowały się otwory strzelcze, ponadto znajdowały się w nim półkoliste baszty. Przed murem wewnętrznym, w odległości od 5,5 do 7,5 metra, znajdował się młodszy i niższy mur zewnętrzny. Posiadał on zaledwie 2,5 metra wysokości, a grubość jego murów nie przekraczała 0,6 metra.
    Wewnętrzny obwód murów obronnych wzmacniały baszty, których liczba zmieniała się w różnych okresach i wynosiła od 24 do 36. Przewyższały one mur o około 3 metry i znajdowały się w odstępach od 20 do 30 metrów.
W obwodzie zewnętrznym umieszczono 9 baszt, czy też bastei przystosowanych do użycia broni palnej. Przed nimi znajdowała się sucha fosa o szerokości od 13 do 16 metrów i głębokości 5,5 do 6,5 metra.
    Do miasta prowadziły trzy bramy miejskie. Na zachodzie brama Zamkowa, na wschodzie brama Wojanowska i na południu brama Ulicy Długiej. Od północy Jelenia Góra nie posiadała bramy, gdyż z tej strony znajdowała się wysoka skarpa rzeki Bóbr, uniemożliwiająca zbudowanie dogodnego dojazdu, a jednocześnie stanowiąca dodatkowe zabezpieczenie miasta. Każda z bram chroniona była wysoką wieżą. Średnica wieży Zamkowej w przyziemiu wynosi 7,57 metra, a grubość jej murów przekracza 1,5 metra. Część walcowa wieży posiada wewnątrz 5 kondygnacji. Na trzecim i czwartym piętrze znajdują się otwory strzelcze w kształcie krzyża. Przy wieży znajdował się budynek bramny, a pod nim dwie zamykane bramy, oddalone od siebie o 17 metrów, zabezpieczone dodatkowo kratą oraz mostem zwodzonym. Podobne zabezpieczenia znajdowały się przy Bramie Wojanowskiej. Jej wieża ma ponad 34 metry wysokości, a jej średnica ma 7,2 metra, przy czym mur posiada grubość od 2,5 na dole do 1,5 metra na wyższych kondygnacjach. Nie zachowała się tylko wieża bramy Ulicy Długiej, którą chronił także barbakan.

Stan obecny

   Do dziś zachowały się tylko niewielkie odcinki murów miejskich oraz wieża Bramy Zamkowej, wieża Bramy Wojanowskiej i baszta grodzka.

pokaż wieżę Wojanowską na mapie

pokaż wieżę Zamkową na mapie

pokaż basztę Grodzką na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa zamkidwory.forumoteka.pl, Jelenia Góra.