Jawor – zamek

Historia

Zamek w Jaworze był ośrodkiem kasztelańskim i jedną z głównych  rezydencji Piastów świdnicko-jaworskich. Pierwsze założenie składające się z wieży obronno mieszkalnej, powstało być może w latach dwudziestych XIII wieku. Około połowy XIII stulecia prawdopodobnie z inicjatywy księcia Bolka I Surowego, rozpoczęto budowę murowanego zamku. Po śmierci księżnej Agnieszki w 1392 roku i wygaśnięciu linii świdnicko-jaworskiej,  Jawor przejęli starostowie królów czeskich. Zamek był wielokrotnie przebudowywany i niszczony, m.in. z powodu pożaru w 1552 roku i w czasie wojny trzydziestoletniej. W 1746 roku z woli króla pruskiego założono w nim zakład dla psychicznie chorych, a potem więzienie które funkcjonowało aż do roku 1956.

Architektura

XIII-wieczny zamek był rozległym założeniem na planie nieregularnego trójkąta. Całość otaczały mury obronne. Najstarszy element stanowiła prostokątna wieża obronna, zastąpiona później przez kolejną, większą. Wjazd do zamku wiódł od północnego zachodu. Główny dom mieszkalny o wymiarach 10×25 metrów stał od strony zachodniej. Był podpiwniczony i miał dwie izby na każdym piętrze. Drugi dom znajdował się od południa i podzielony był na sześć wąskich pomieszczeń. Pozostałe zabudowania były drewniane. Rozbudowy z XIV-XV wieku polegały na powiększeniu zabudowy mieszkalnej. Około 1510 roku w narożu południowo – zachodnim stanęła basteja artyleryjska. Prace z około 1568 roku przekształciły gotycki zamek w renesansową rezydencję, a XVII wieczne przebudowy ujednoliciły bryły budynków i zatarły całkowicie cechy stylowe.

Stan obecny

W zamku będącym niegdyś ważną warownią Śląska, ciężko dopatrzeć się dziś jego średniowiecznych początków. Całkowicie przebudowany, utracił gotycki, a nawet renesansowy charakter. Co gorsza pozostaje zaniedbany i nieremontowany. W ostatnich latach przeprowadzono jedynie restaurację wieży w której urządzono punkt widokowy na miasto.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.