Jaszkowo – kościół św Barbary

Historia

   Gotycki kościół św. Barbary wzniesiony został przed 1463 rokiem z fundacji rodu Borków z Gryżyny. Prawdopodobnie pierwotnie była to niesklepiona, niewielka budowla składająca się tylko z późniejszego prezbiterium i zakrystii. Po kilku lub kilkunastu latach dobudowany został korpus nawowy, a w pierwszej połowie XVI wieku kościół został przebudowany i powiększony przez rodzinę Ostrorogów Lwowskich (szczyty, sklepienia gwiaździste). Pod koniec XVI wieku oddany został luteranom. W ręce katolików powrócił w 1622 roku. W XVIII wieku budynek został odnowiony.

Architektura

   Kościół wymurowano z cegły, na fundamencie kamiennym, jako budowlę jednonawową na rzucie prostokąta, trójprzęsłową. Po stronie wschodniej znalazło się dwuprzęsłowe, węższe od nawy, zamknięte trójbocznie prezbiterium, a od północy przystawiono do niego zakrystię z przedsionkiem. Korpus wzmocniony został uskokowymi przyporami, oraz nakryty dachem dwuspadowym, zamkniętym szczytami schodkowymi: ze sterczynami od zachodu i z pobielanymi płycinami od wschodu. Prezbiterium zostało nakryte dachem pięciopołaciowym z kalenicą wchodzącą we wschodni szczyt korpusu. W elewacji południowej nawy znalazły się ostrołukowe okna i portal, rozdzielone uskokowymi przyporami, natomiast strona północna korpusu zgodnie ze średniowieczną tradycją budowlaną, nie została przepruta żadnymi oknami. W górnych partiach elewacji poprowadzono tynkowany fryz, a nad gzymsem koronującym gotycką wystawkę zwieńczoną szczytem ze sterczynami.
   Wewnatrz nawę od prezbiterium oddzielił niski ostrołukowy otwór tęczowy. Oba pomieszczenia, początkowo przykryte drewnianymi płaskimi stropami lub otwartą więźbą dachową, w pierwszej połowie XVI wieku przykryte zostały sklepieniami gwieździstymi (po podwyższeniu ścian obwodowych, które musiano nadbudować na przyjęcie pięknych choć ciężkich sklepień). Co ciekawe trójprzęsłowy podział czasz sklepiennych nałożył się na pierwotny dwuprzęsłowy podział ścian.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. V, Województwo poznańskie, Ruszczyńska.T,  Sławska A., Warszawa 1961.
Kowalski Z., Gotyk wielkopolski. Architektura sakralna XIII-XVI wieku, Poznań 2010.
Maluśkiewicz P., Gotyckie kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2008.

Strona internetowa zabytek.pl, Kościół parafialny pw. Św. Barbary Jaszkowo.