Jasienica – klasztor augustiański

Historia

   Bracia zakonu augustiańskiego przybyli na Pomorze w 1260 roku, a do Jasienicy w pierwszej połowie XIV wieku. W 1344 roku książę Barnim III przekazał zakonnikom ziemie obejmujące Stare Warpno z Zatoką Warpieńską i Puszczę Wkrzańską w rejonie jeziora Karpińskiego. Prawdopodobnie w okresie tym zaczęli oni wznosić zabudowania klasztorne. Uregulowali również rzekę Gunicę na której założyli młyn, posiadali kilka karczm, uprawiali chmiel, hodowali owce i świnie, a od księcia otrzymali zgodę na połów ryb na Zalewie Szczecińskim.
   Wraz z nastaniem reformacji konwent rozwiązano i po 1535 roku jego zabudowania przekształcono wpierw w kolegium nauczycielskie, a następnie na pałacyk myśliwski elektorów brandenburskich. W trakcie wojen XVII wieku został on spustoszony i zdewastowany. W 1725 roku rozebrano prezbiterium kościoła klasztornego, które w połowie XIX wieku zastąpiono nowym, krótszym zamknięciem neogotyckim. W trakcie tej renowacji zbudowano również wieżę przy fasadzie zachodniej świątyni i neogotycką kruchtę.

Architektura

   Kościół klasztorny był budowlą ceglaną, orientowaną względem stron świata, składającą się z jednonawowego, trójprzęsłowego korpusu oraz bardzo długiego, pięcioprzęsłowego prezbiterium, węższego od nawy i zakończonego prostą ścianą. Przypory nawy zostały wciągnięte do wnętrza świątyni, gdzie utworzono pomiędzy nimi płytkie kaplice. Zarówno prezbiterium jak i nawę zwieńczono sklepieniami krzyżowo – żebrowymi.
   Zabudowania klasztorne przystawione były do kościoła po stronie południowej. Składały się co najmniej z dwóch prostopadłych względem siebie, prostokątnych w planie skrzydeł, z których jedno stykało się z prezbiterium. Były one jednotraktowe, dwukondygnacyjne i wyposażone w krużganek od strony wewnętrznego wirydarza.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachował się korpus nawowy kościoła, zwieńczony nowożytną wieżą zbudowaną w konstrukcji ryglowej. Niestety pierwotne prezbiterium zostało w całości rozebrane. Zabudowania klasztorne znajdują się obecnie w stanie trwałej, ale dość zaniedbanej ruiny. W latach 60-tych XX wieku ich górne kondygnacje także zostały zdemontowane, lecz wśród pozostawionych części wciąż dojrzeć można wiele oryginalnych detali architektonicznych, między innymi trójdzielne blendy w ostrołukowych arkadach.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa wikipedia.org, Klasztor Augustianów w Policach-Jasienicy.