Gubin – miejskie mury obronne

Historia

   W pierwszej połowie XIII wieku Gubin był znaczącym skupiskiem osadniczym o charakterze rzemieślniczo – handlowym, co zawdzięczał położeniu przy przeprawie przez Nysę Łużycką ważnego traktu z Wielkopolski do południowych Niemiec. Rozwojowi osady sprzyjało poświadczone od 1211 roku prawo składu soli. W drugiej dekadzie XIII wieku z inicjatywy Henryka Brodatego nastąpiła lokacja miasta, uzupełniona w 1235 roku przywilejami prawa magdeburskiego z nadania Henryka Dostojnego, margrabiego Miśni.
   Pierwsza wzmianka źródłowa z 1301 roku mówi o wałach ziemnych z palisadą i obiegającą je fosą. W 1311 roku margrabia Waldemar nadał miastu przywileje, z których wpływy do miejskiej kasy miały wspomóc budowę murowanych obwarowań. Wzniesiono je w XIV, a dalsze prace przy rozbudowie prowadzono w XV i XVI stuleciu.  Już w 1318 roku odnotowano, iż mury ceglane odparły atak wojsk czeskich Jana Luksemburga. W latach 1523-1544 dokonano ich renowacji i wzmocnienia, skupiając się głównie na poprawie obronności bram miejskich. Utrzymanie fortyfikacji w dobrym stanie należało do obowiązków cechów. Jednak od czasu wojny trzydziestoletniej, a zwłaszcza pod koniec XVIII wieku ich stan techniczny był bardzo zły i zaczęto je rozbierać.

Architektura

   Obwarowania wzniesiono na nieregularnym planie pięcioboku. Mury obronne miały około 7 metrów wysokości. Wzmocnione były 18 basztami wykuszowymi i trzema wieżami przybramnymi: Klasztorną, Krośnieńską i Ostrowską. Nad rzeką Nysą ulokowano Bramę Klasztorną, Bramę Krośnieńską zlokalizowano w północno – wschodniej części murów, a Ostrowską przy drodze prowadzącej przez Lubsko i Żary na Śląsk. Od niezabezpieczonej strony południowej przekopano fosę zasilaną wodami rzeki. W latach 1523-1544 wszystkie bramy wzmocniono zewnętrznymi cylindrycznymi basztami i barbakanami.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie niewielkie fragmenty obwarowań z tzw. Basztą Dziewiczą i wieżą Bramy Ostrowskiej.

pokaż wieżę Bramy Ostrowskiej na mapie

pokaż basztę Dziewiczą na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.

Strona internetowa ziemialubuska.pl, Obwarowania miejskie – Gubin.